ਸਤਿਗੁਰ ਮੈ ਸਬਦੁ ਸਬਦ ਮੈ ਸਤਿਗੁਰ ਹੈ ਨਿਰਗੁਨ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਸਮਝਾਵੈ ਜੀ

"ਗੁਰੂ" ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਹੈ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਉਹ ਹੋਂਦ, ਜੋ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ।

ਮਾਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਦੀਵਾ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਲਬ ਦੁਆਰਾ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਆਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚਾਨਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਦੀਵੇ ਅਥਵਾ ਬਲਬ ਦਾ ਖੋਲ (Container) ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼? ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਬਲਬ ਜਾਂ ਖੋਲ ਜੋਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਦਾ ਕੇਵਲ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ, ਜੋਤੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ।

ਅਧਿਆਤਮਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਸਤੀ "ਗੁਰੂ" ਹੈ। ਮਾਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆਂ ਗੁਰੂ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ-ਨੇਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਭੇਤ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ 'ਵਿਅਕਤੀ' ਨਹੀਂ, 'ਸ਼ਕਤੀ' ਹੈ, ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹੋ ਗੁਰੂ 'ਦੇਹ' ਨਹੀਂ, 'ਜੋਤ' ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਪਣੇ ਨਿਜੀ ਨਾਮ ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਨਾਨਕ' ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਈ ਕਿ ਗੁਰੂ 'ਸਰੀਰ' ਨਹੀਂ, 'ਜੋਤ' ਹੈ।

ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ-ਜੋਤ ਨੇ ਦਸ ਸਰੀਰ-ਜਾਮੇ ਬਦਲੇ ਤੇ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ। ਜੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਦੇਹ ਗੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ-ਚੋਲਾ ਛਡਣ ਨਾਲ ਗੁਰਤਾ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਾਇਆਂ ਪਲਟਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋਤ ਅਤੇ ਜੁਗਤਿ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਦਾਇਮ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋਤ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਸਥਿਤ ਹੈ।

ਜੁਗਤਿ ਵਰਤਾਉਣ ਲਈ ਅਥਵਾ ਗੁਰ-ਦੀਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਹ ਦੀ ਲੋੜ, ਕਰਨੀ-ਕਮਾਈ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਪੰਜ ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰ-ਦੀਖਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੀ ਸਦਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਰਮੁਖੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਮਾਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਅਥਵਾ ਦੇਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਮਾਦਾ-ਪ੍ਰਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦੇਹ ਨੂੰ ਓਨੀ ਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਦੀ ਇਹ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਜੋਤਿ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਵਿਚ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤੁਛ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫ਼ੁਰਮਾਨ ਹੈ:

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਹ-ਧਾਰੀ ਗੁਰੂ-ਡੰਮ ਦੀ ਬੜੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਸਿਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਥਾਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਕਈ ਭਦਰ-ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆ ਨਿਤਰੇ ਹਨ। ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਹੇੜ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਜੇ ਇਸੇ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਚੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਏਗੀ।

ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਦਰਸੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੀ ਸ਼ਖਸੀ ਗੁਰਤਾ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ-ਪੁੰਜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਲੜ ਲਾ ਕੇ ਜੁਗਤਿ ਵਰਤਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਦੀ ਤਾਬਿਆ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਣੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ — ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ — ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਮੋਲਕ ਬਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਡੰਮੀ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ:

ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੀ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵੀ। ਟੂਕ ਮਾਤਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:

'ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ' ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਧ੍ਰਵਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਕਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਮੇਰ ਪਰਬਤ ਤੇ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗਏ ਤਾਂ ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ:

ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ:

ਏਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸੀ ਪੂਜਾ ਪਿਛੇ ਲੂਰ ਲੂਰ ਕਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੰਦੇ ਭਾਗ। "ਜੈਸਾ ਸੇਵੈ ਤੈਸਾ ਹੋਇ" (ਗਉੜੀ ਮ: ੧, ਪੰਨਾ ੨੨੪) ਦਾ ਅਟੱਲ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਦੇਹ-ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਟਾ ਕਰ ਕੇ, ਇਹਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਕੇ ਪਲੇ ਮਿੱਟੀ ਹੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਵਿਚ ਤੱਤ-ਗਿਆਨ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਦੇਹ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚੋਂ ਕਢਣ ਲਈ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, 'ਦੇਹ' ਅਤੇ 'ਸ਼ਬਦ' ਦਾ ਪਰਸਪਰ ਟਾਕਰਾ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰਤਾ ਦਰਸਾ ਕੇ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਨਿਰਣਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਤੱਤ ਵਸਤੂ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਗਾਸ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਇਹ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ "ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ" ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਨਾ ਆਪ ਸਮਝ ਸਕੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਰਚਾਰ ਸਕੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸੁਸਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ। ਰੱਬ ਈ ਰਾਖਾ ਹੈ!! ਇਹ ਡਿੰਭੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸਾਡੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਤੇ ਅਵੇਸਲੇਪਣ ਦਾ ਹੀ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਸਿਖ ਕੌਮ ਕੋਲ ਪ੍ਰਗਟ, ਪ੍ਰਮਾਣ ਤੇ ਪਰਤੱਖ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।

ਪਰ ਕੌਮ ਦੇ ਮੁਹਾਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਕਲਪਤ ਫੋਟੋ ਛਪਵਾ ਛਪਵਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਦਾ ਦਿਵਾਲਾ ਕਢਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੋਟੋ-ਪਰਚਾਰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਹ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੀਸੇ ਹੁਣ ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਨੋ-ਕਲਪਤ ਪਲਾਸਟਕ ਆਦਿ ਦੇ ਬੁੱਤ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚਣੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿਤੇ ਹਨ। ਦੋਸ਼ ਕਿਸ ਨੂੰ?

ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਅਤਿ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ — ਉਹ ਹੈ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ। ਸਿਧਾਂਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਉਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਪ੍ਰਚਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਵੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੁਕਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਪੰਥਕ ਦਸ਼ਾ ਬੜੀ ਨਿਘਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਥਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁਖਤਾ, ਕਰਨੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਲਾਕ ਤੇ ਮੂੰਹ-ਜ਼ੋਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਵਤਰੋਂ ਟੱਪ ਚੁੱਕੇ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਭਲੀ ਪਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੋਧ ਸਕਦੇ, ਕੇਵਲ ਲੀਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ-ਚੁਕੀ ਕਰਕੇ ਫਨੀਅਰ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚ ਪਦਵੀਆਂ ਤੇ ਧਰਨਾ ਮਾਰੀ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ ਆਤਮ-ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਧਾਰਮਕ ਜਾਗ ਅਗੇ ਲਗ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।

ਸਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹੁ-ਰੀਤ ਫੋਕੀ ਤੇ ਰਸਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤਖਤ ਚੌਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੇਵਲ ਸ਼ਸਤਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਪਖੋਂ ਬੋਦੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਤਖਤਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ "ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ" ਲਈ ਏਨਾ ਕੁ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਦੀ ਆਸ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸੋ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਕਰਣੀ ਵਾਲੇ ਸੁਘੜ ਸੁਜਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਦਵੀਆਂ ਤੇ ਲਾਏ ਜਾਣ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਮੁੱਚਾ ਜੀਵਨ ਪੰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲਾ ਦੇਣ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਾਸੇ ਹੋਏ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰ-ਦੀਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਾਇਆ-ਕਲਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਜਾਗ ਉਠੇਗਾ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ" ਸਿਧਾਂਤ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਹੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉਧਾਰ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।

The literal meaning of "Guru" is one who brings light into darkness. Guru refers to that existence which removes the darkness of ignorance from the mind and illuminates it with the light of knowledge.

In the material world, a lamp removes darkness, or light appears in darkness through an electric bulb. The question arises: is the object that gives light the outer shell (container) of the lamp or bulb, or is it something else? Undoubtedly, the bulb or outer shell is merely the medium through which the light manifests; the light itself is something different.

In the spiritual realm, the being that gives illumination is the "Guru." To the physical eye, the Guru appears as a person, but through the eyes of wisdom this mystery is revealed — that the Guru is not a 'person' but a 'power'; or in other words, the Guru is not the 'body' but the 'Divine Light.' All the True Gurus, while uttering Gurbani, used the name 'Nanak' instead of their personal names, and in doing so firmly established the truth that the Guru is not the 'body' but the 'Light.'

In Sikh history, the Guru-Light changed ten physical forms and now resides in Sri Guru Granth Sahib Ji. If the body of Sri Guru Nanak Dev Ji had itself been the Guru, then with the casting off of His bodily robe, the succession of Guruship would have come to an end. The reality is that while the bodies changed, the Guru's Shabad-Light and method remained forever eternal, and even now the Shabad-Light exists in the same manner in the form of Sri Guru Granth Sahib Ji.

In order to administer the spiritual discipline or initiate someone into Gurmat, the need for a physical form is fulfilled by the ever-ready Five Gursikhs who live by righteous conduct and spiritual practice. After completing the ceremony of Amrit-Sanchar, the Panj Pyare still call themselves Sikhs of the Guru. In the religious history of the world, this is a unique Gursikhi tradition. In the material world, great importance is attached to the body or physical form. Materialistic people consider the body to be everything, but in the spiritual realm the body is valued only as much as it deserves. Compared to the Divine Light, the body is considered insignificant. Gurbani declares —

For the past several years, there has been much discussion regarding bodily living gurus. To take advantage of the immense faith Sikhs have toward the Guru, many respectable-looking men have entered the field. There is now a flood of gurus. If things continue at this same speed, then one day the number of gurus will exceed the number of disciples.

Sri Guru Gobind Singh Ji, the Knower of all three times, foresaw this condition and therefore ended the line of personal Guruship. Attaching Gursikhs to the Shabad-form Sri Guru Granth Sahib Ji, He bestowed the authority of applying spiritual discipline upon the collective Khalsa Panth — the group of spiritually disciplined Five who live under the obedience of the Shabad-Guru. Along with this, Guru Patshah Ji also warned Gursikhs about false gurus through His priceless words:

There are countless proofs supporting the principle of the Shabad-Guru, both historical and doctrinal. A few brief examples are recorded below:

The foundation of the 'Shabad-Guru' principle was established by Sri Guru Nanak Dev Ji at the very beginning of Sikhi. When Guru Patshah Ji went to Mount Sumer, the Siddhs asked:

Guru Patshah Ji bestowed the following reply:

Despite such clear words, if someone still continues wandering after personality worship, then unfortunate indeed is his destiny. "As one serves, so one becomes" (Gauri Mahalla 1, Ang 224) is an unchanging principle. By worshipping the dust-body and accepting it as Guru, one gains nothing but dust; the illumination of spiritual wisdom cannot arise within the mind.

To free people from the trap of body-worship, the True Gurus explained even more clearly — by contrasting the 'body' and the 'Shabad,' they established the supremacy of the Shabad and decisively declared that the Shabad is the essential reality, and spiritual development is possible only through the Shabad:

It is unfortunate that we ourselves have neither understood the principle of the "Shabad-Guru" nor propagated it throughout the world. Our mission is not merely slow, it is asleep. No, truly speaking, we do not even have a proper mission at all. God alone is our Protector! This abundance of fraudulent gurus is the direct result of our neglect and carelessness. The Sikh Panth possesses the manifest, proven, and visible True Guru — Dhan Dhan Sri Guru Granth Sahib Ji.

Yet the leaders of the Panth continue printing imaginary pictures of the Gurus, thereby bankrupting their own understanding. This picture-promotion is against Gurmat and strengthens the tradition of bodily gurus. Following their example, many private traders have now begun selling imaginary plastic idols and statues of Guru Sahib. Who is to blame?

One more matter is extremely necessary — the practical application of the Shabad-Guru principle. No matter how lofty and pure a principle may be, it does not truly become established until it is reflected and manifested within life itself. It cannot be denied that the condition of the Panth has greatly deteriorated. At the Panthic level, prominence is given not to spiritually disciplined individuals of pure conduct, but to clever and forceful men. Worthless individuals, who cannot even properly discipline their own physical habits, sit entrenched in high positions like venomous snakes merely by flattering influential leaders. Due to the absence of spiritual development among religious leaders, true religious awakening is not advancing.

The entire religious way of life has been reduced to empty rituals and hollow formalities. Sri Guru Granth Sahib Ji is the true Master of the Takht and Chaur, yet upon our Takhts today only weapons are enthroned. These spiritually weakened religious leaders hesitate to enthrone Sri Guru Granth Sahib Ji upon the Takhts. When our religious leaders themselves possess so little reverence for the "Shabad-Guru," how can any expectation remain that they will spread the principle of the Shabad-Guru?

Therefore, there is a need for wise and virtuous individuals of faithful devotion and pure conduct to be appointed to religious positions — individuals who dedicate their entire lives to the development of the Panth. Through such spiritually elevated persons, whoever receives Gurmat initiation shall undergo complete transformation; their inner consciousness shall awaken.

In this way, the principle of the "Shabad-Guru" can become beloved among the people. For the world, this principle alone is truly beneficial. The liberation of all creation through this principle is certain. As Gurbani declares —