ਸ੍ਰੀ ਜਪੁ ਜੀ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਭਾਵOverall Meaning
ਭੂਮਿਕਾIntroduction
‘ਜਪੁ’ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਬਾਣੀ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਲ ‘ਜੀ’ ਅਤੇ ‘ਸਾਹਿਬ’ ਦੋ ਆਦਰ-ਵਾਚੀ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ’ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਇਕ ‘ਸਲੋਕ’ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ੩੮ ਪਉੜੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਮੰਗਲ (ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ) "੧ਓ ਸਤਿਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥" ‘ਜਪੁ’ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਭਾਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ੩੨ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਮੁਕਤ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਮੰਗਲਾ-ਚਰਣ ਵਾਂਗ ‘ਜਪੁ’ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੀ ਮੰਗਲਾ-ਚਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
‘ਜਪੁ’ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਮਹਲੇ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ‘ਮਹਲਾ ੧’ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
‘ਜਪੁ’ ਬਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਰੰਭਕ ਬਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਿਤ-ਨੇਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸਿਖ-ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਮਨੌਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰੀ ‘ਜਪੁ’ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ‘ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ’ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਮੱਗਰ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ‘ਜਪੁ’ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਲਗ-ਪਗ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸੂਤ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਮੱਗਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਂਗ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਮੂਲ-ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਆਤਮ-ਪਰਮਾਤਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਰਹੱਸ-ਮਈ ਗਾਥਾ ਹੀ ਹੈ। ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦੀ-ਚਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਪਰਮ-ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ (ਸਚੁ) ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ-ਗੁਣ ਦਰਸਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਬਸੀਠ (ਗੁਰੂ) ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਾਧਨ (ਪ੍ਰਸਾਦ) ਵਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ-ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਰੂਪ (ਸਚੁ) ਦੀ ਲਖਤਾ ਕਰਾਉਣ ਮਗਰੋਂ ਜਗਿਆਸੂ ਅੰਦਰ ਇਸ "ਪਰਾ-ਪੂਰਬਲਾ ਸਰੂਪ" ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਅਰੰਭਕ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰੈ-ਕਾਲ ‘ਸਚੁ' ਦਰਸਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਲ-ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ 'ਆਦਿ ਸਚੁ' ਕਰ ਕੇ ਵਰਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Jap is the opening Bani of Sri Guru Granth Sahib Ji. Because the two honorific words “Ji” and “Sahib” are used with it, the Bani has become commonly known as “Japji Sahib.” There is one Salok at the beginning and one at the end, with 38 pauris in between.
The opening invocation of Sri Guru Granth Sahib Ji, the Mool Mantar—“Ik Oankar Sat Naam Karta Purakh Nirbhau Nirvair Akaal Moorat Ajooni Saibhang Gur Prasad”—is technically distinct from Jap Bani, but in practice has become inseparably associated with it. It is regarded as the opening invocation of Jap Bani in the same way that it appears as an invocation at the beginning of many other places in Sri Guru Granth Sahib Ji.
The heading of Jap Bani gives no indication of its authoring Mahala, but according to tradition it is regarded as the composition of Mahala 1, Sri Guru Nanak Dev Ji.
Jap Bani is the first of the five Banis recited in the preparation of Amrit and forms part of the Amrit Vela Nitnem of the Khalsa.
According to a traditional understanding prevalent in the Sikh world, Sri Japji Sahib is an exposition of the Mool Mantar, while the whole of Sri Guru Granth Sahib Ji is an exposition of Sri Japji Sahib. Almost all the principles of Gurmat are presented in seed form within this Bani.
Like the whole of Gurbani, the central theme of this Bani is the mysterious account of the union of the self with the Supreme. The Mool Mantar describes the nature (Sach) of the all-pervading Brahm through a verbal portrait of the Supreme Consciousness, and by describing His fundamental qualities points towards the Guru as the mediator of knowledge and union, and to Prasad as the means of that union.
After the Mool Mantar establishes the nature (Sach) of the all-pervading Brahm, the opening Salok further establishes this “primordial nature” by describing Him as Truth throughout the three times and as the “Primal Truth” even before the creation of time.
ਪਉੜੀ ੧Pauri 1
ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ-ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਤ ਕਰਮ-ਕਾਂਡੀ ਸਾਧਨਾ; ਬਾਹਰਲੀ ਸੁਚ ਕਰਨੀ, ਮੌਨ ਧਾਰਨੀ, ਨਿਰ-ਅਹਾਰ ਰਹਿਣਾ, ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਸਫਲਤਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ: “ਸਚ ਵਿਚ ਸਮਾਉਣ ਲਈ ‘ਸਚਿਆਰ' ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੀਏ? ਆਤਮ-ਪਰਮਾਤਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਉਮੈ ਅਧੀਨ ਉਸਰਿਆ ਕੂੜ ਦਾ ਪੜਦਾ ਕਿਵੇਂ ਟੁਟੇ?” ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ: “ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਯੰਤ ਉਸ ਰਜ਼ਾਅ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ 'ਹੁਕਮ' ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਜੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ-ਲੇਖ ਵਿਚ ਧੁਰ-ਦਰਗਾਹੋਂ ਲਿਖਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ‘ਸਚਿਆਰ' ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਸੁਖੈਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ-ਗੋਚਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਦਾ ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਢੰਗ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
In the first pauri, the ineffectiveness of the ritual practices commonly used for union with the all-pervading Brahm—such as external purification, observing silence, remaining without food, and so on—is established. A question is then posed: “How can one become sachiar, one who is attuned to Truth, and merge in Truth? How can the veil of falsehood, raised through haumai between the self and the Supreme, be broken?” The answer is given at the same time: “By living throughout one's life in the Hukam of the Master of Divine Will—the Hukam written from the Primal Court into the being and karmic record of the individual—the person can become sachiar.” The question-and-answer method is used here as a distinctive way of making a profound philosophical point easy to understand.
ਪਉੜੀ ੨Pauri 2
ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿਚ 'ਹੁਕਮ' ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਿਹੀ ਭਾਵ-ਪੂਰਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ-ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਚਨਾ ਹੁਕਮੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਪਰਕ੍ਰਿਆ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਹੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਸਭਨਾਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਉਤੇ ਇਕ-ਸਾਰ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਇਸ ਹੁਕਮ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ। ਹੁਕਮ ਦੀ ਸੋਝੀ ਓਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਆ ਸਕਣੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਜੀਵ 'ਹਉਮੈ' ਵਿਚ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਹੁਕਮ-ਪਛਾਣ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪਰਖ-ਵੱਟੀ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹਉਂ-ਹਉਂ, ਮੈਂ-ਮੈਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੁ-ਵਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਆ ਜਾਵੇ। ‘ਹੁਕਮ’ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ‘ਰੱਬੀ-ਰਜ਼ਾਅ’ ਅਤੇ ‘ਹਉਮੈ’ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ‘ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ’। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਸਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਕਲਪ ਹਨ। ਹੁਕਮ ਬੁਝ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹਉਮੈ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
This pauri gives a brief but meaningful explanation of Hukam. The entire visible and invisible creation has come into manifestation under the Hukam of the One whose Hukam it is, and the whole process of this wondrous creation continues under Hukam. Hukam applies equally to all living beings; no one, great or small, is outside its sphere. Understanding Hukam is not possible for as long as the individual remains absorbed in haumai.
In reality, the test of having recognised Hukam is that a person gives up the destructive habit of “I, I” and “mine, mine.” Hukam means Divine Will, while haumai means “my will.” These are opposing concepts. When Hukam is understood, haumai disappears.
ਪਉੜੀ ੩-੪Pauris 3–4
ਇਹਨਾਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿਚ ਹਉਮੈ ਦਾ ਅਭਾਵ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਸੋਝੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਹੈ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗੁਣਾਨਵਾਦ ਕਰਨਾ। ਵਿਆਪਕ-ਬ੍ਰਹਮ ਅਨੰਤ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਗੁਣਾਨਵਾਦ ਵੀ ਅਮੁੱਕ ਹੈ। ਜੀਵ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕੋਣ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਵਨਾ ਅਧੀਨ ਉਸ ਦਾ ਗੁਣਾਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾਤਾਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਮਨ-ਬਾਂਛਤ ਦਾਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਦਾਤਿ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਨੂਰੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਗੂੜ੍ਹ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸੁਖੈਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ-ਗੋਚਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : “ਫਿਰ ਕੀ ਜੀਵਨ-ਲਕਸ਼ ਸਨਮੁਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਏ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਯੰਤ ਸੱਚੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਰਵੇ ? ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਕੀ ਬੋਲ ਬੋਲੀਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੱਚਾ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੇ ?” ਨਾਲ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ : “ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਜੀਵਨ-ਲਕਸ਼ ਬਣਾਈਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਪ੍ਰਤੀਤ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਦੀ ਭੇਟਾ ਅਰਪਨ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ-ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭ-ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਵੱਸ਼ ਹੀ ਬਣ ਸਕੀਦਾ ਹੈ।”
These pauris describe the means by which haumai is removed and understanding of Hukam is attained: singing and proclaiming the virtues of the all-pervading Brahm. The all-pervading Brahm is the Master of infinite virtues, and therefore the praise of those virtues is also endless. Living beings praise Him from different perspectives and with different devotional feelings, and through this they receive the gifts they desire from the Giver-Lord. Yet the highest gift is the vision of His luminous court and the attainment of His love.
To make the deeper meaning easy to understand, questions are asked: “What goal should be placed before life so that, throughout life, one may behold the court of the True Master? What should one speak with one's mouth that, on hearing it, the True Master may love us?” The answers are also given: make constant care of the ambrosial hours a goal of life, and by reciting His ever-abiding Naam, offer the gift of singing His glory with love and faith. In this way one can surely become worthy of the vision of the Lord and of Divine love.
ਪਉੜੀ ੫Pauri 5
ਵਿਆਪਕ-ਬ੍ਰਹਮ ਜੋਤੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਨਿਰਾ ਨੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂਰ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਸੁਤੇ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਕੋਈ ਪੰਜ-ਭੂਤਕੀ ਅਕਾਰ (ਮੂਰਤੀ) ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਆਕਾਰ ਮਿਥ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਾ ਕਰਨੀ ਕੋਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ। ਵਿਆਪਕ-ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਸਾਧਨ ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਗੁਣੀ-ਨਿਧਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰਨਾ ਅਥਵਾ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਫਲ ਸਾਧਨ ਜੀਵ ਦਾ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਜ-ਘਰ ਦਾ ਵਾਸਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰ-ਆਤਮੈ ਵਿਆਪਕ-ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ 'ਗੁਰੂ' ਦੇਵਾਂ-ਸਿਰ-ਦੇਵ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨਾਂ-ਸਿਰ-ਗਿਆਨ, 'ਪਰਮ-ਗਿਆਨ' ਹੈ। ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਦ-ਵੇਦ ਦੀ ਕੋਈ ਮੁਥਾਜੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
The all-pervading Brahm is of the nature of Divine Light; He is pure radiance. The whole of nature has come into existence from that Light, while He Himself is self-luminous. To make an image out of the five elements, assume that it is the embodied form of the Formless, and worship it is sheer ignorance. The one means of worshipping the all-pervading Brahm is to sing or listen to the glory of that treasure-house of virtues with complete faith and love.
This successful spiritual practice frees the individual from suffering, grants inner bliss, and gives a dwelling in one's true home.
Because the Guru is one with the all-pervading Brahm at the level of the inner self, the Guru is supreme among the divine, and the Guru's Shabad is supreme among all knowledge—it is supreme knowledge. One who meditates upon the Guru's Shabad no longer depends upon any deity or upon the Vedas or mystical sounds for the attainment of knowledge.
ਪਉੜੀ ੬Pauri 6
ਆਤਮ-ਤਲ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ-ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਸੁਣਨ ਸਦਕਾ ਜੀਵ ਦੀ ਮਤਿ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਰਤਨਾਂ, ਜਵਾਹਰਾਂ, ਮਾਣਕਾਂ ਸਾਰਖੇ ਰੱਬੀ-ਗੁਣ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲਾ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਜ ਜੀਵ ਦਾ ਮਾਨੋ ਆਤਮ-ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਉਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨਿਰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਮਲਤਾ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਦਰਿ ਵਿਚ ਕਬੂਲ ਹੋ ਸਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਆਤਮ-ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਚਨਾ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਖਿਨ ਖਿਨ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
By hearing the Naam-teaching of the True Guru, who is one with the all-pervading Brahm at the level of the inner self, the individual's understanding becomes illuminated with the light of knowledge. Divine virtues like jewels, gems and precious stones enter within, and the inner being becomes pure and immaculate. In this way the individual undergoes, as it were, an inner bathing.
Bathing at external places of pilgrimage cannot purify the soul, and without inner purity it is not possible to be accepted in the Divine glance of grace. The means of inner purification is remembrance of Naam, and one must learn this practice from the Guru moment by moment.
ਪਉੜੀ ੭Pauri 7
ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਹੁੰ ਜੁਗਾਂ ਜਿੰਨੀ ਕੀ, ਚਾਲੀ ਜੁਗਾਂ ਜਿੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਜਗਤ-ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਰਿਧੀ ਸਿਧੀ ਅਥਵਾ ਮਾਇਕੀ ਐਸ਼ਵਰਜ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਉਤੇ ਚੰਗਾ ਨਾਮਣਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਦਾਤਾਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਅਮੋਲਕ ਦਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਜਿਹੇ ਤੇਜ-ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਤਾਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਿਰਤਘਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਢੁਕਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਨਾ-ਸ਼ੁਕਰੇ ਮਨੁੱਖ ਉਤੇ ਅਕਿਰਤਘਣਤਾ ਦਾ ਉੱਗਰ ਦੋਸ਼ ਥੱਪਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ, ਅਜਿਹਾ ਅਕਿਰਤਘਣ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦੀਂ ਹੂ ਮੰਦਾ ਗਰਦਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਉੱਗਰ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਗੁਣਵੰਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
A person may receive an extraordinarily long and pleasant life—equal to four ages, or even forty ages—and may gain worldwide fame, good reputation and material splendour through spiritual powers or worldly wealth. Yet if, amid these priceless gifts of the Giver-Lord, such a powerful and glorious person does not perceive the Giver-Lord, that person is ungrateful, and no one wishes to draw near to such a person. Even someone who is himself guilty of various faults may level the severe charge of ingratitude against such an unthankful person; in other words, an ungrateful person is regarded as exceedingly low.
Only Waheguru has the power to transform one who bears such a severe fault into a virtuous person. This is beyond the capacity of anyone else.
ਪਉੜੀ ੮-੧੧Pauris 8–11
ਇਹਨਾਂ ਚਹੁੰਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਸ੍ਰਵਨ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਰਸਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜਿਥੇ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਮੰਨਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਗਾਧ-ਬੋਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਨਾਮ-ਸੁਣਨ ਦਾ ਰਹਿੱਸ ਵੀ ਅਗਾਧ-ਬੋਧ ਹੈ। ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਗੁਰਸਿਖ ਜਗਿਆਸੂ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਈ ਜੁਗਤਿ (ਗੁਰੂ ਦੁਆਰੈ ਹੋਇ ਸੋਝੀ ਪਾਇਸੀ ॥—੭੩੦) ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਮ-ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਗੁਰੂ ਪਾਸੋਂ ਸੁਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਗਿਆਸਾ ਤੀਬਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ-ਜੁਗਤਿ ਵਿਚ ਕੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਿਆ ਨਾਮ-ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਜਗਿਆਸੂ ਦੇ ਰਗੋ-ਰੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਰੰਤ ਨਾਮ-ਗੁਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਘਾਲ-ਕਮਾਈ ਦੇ ਤੁਫ਼ੈਲ ਸਾਸ ਗ੍ਰਾਸ ਜਪਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਸਾਵਧਾਨਤਾ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ ਸਹਿਤ ਸ੍ਰਵਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਿਆ ਨਾਮ ਸਹਜੇ ਸਹਜੇ ਅਜਪਾ ਜਾਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਰੇਕ ਰੋਮ ਰਸਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿਚੋਂ ਉਠਦੀ ਨਾਮ ਦੀ ਬਿਸਮ-ਬਿਨੋਦੀ ਅਨਹਦ-ਧੁਨਿ ਸ੍ਰਵਣ-ਚੇਤਨਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਇਕ-ਰਸ ਸੁਣਾਈ ਦੇਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਨੰਦੀ-ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰਸ ਵਿਚ ਜਗਿਆਸੂ ਖੀਵਾ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਗੁਪਤੀ ਬਾਣੀ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ’—੯੪੪ ਦੀ ਰਹਿੱਸ-ਮਈ ਦਸ਼ਾ ਹੈ; ਜਿਸ ‘ਤੇ ਵਾਪਰੇ, ਉਹੀ ਇਸ ਦੇ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ :
ਰਿਧੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਧੀਆਂ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਸ੍ਰਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਡਭਾਗੇ ਸਤ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਹੰਗਤਾ-ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ! ਨਾਮ-ਪ੍ਰਗਾਸ ਸਦਕਾ ਉਹ ਪਾਰ-ਦਰਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਥਵਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਭਵਨਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੈਵੀ-ਸੋਝੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੁਥਾਜੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਸਤ, ਸੰਤੋਖ ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਰੱਬੀ-ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਸਦਕਾ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਕੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਿਰ ਸਦਕੇ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਖੇੜਾ ਅਤੇ ਵਿਗਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸੁਤੇ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
These four pauris describe the glory of listening to the Naam-teaching of the True Guru.
Just as the glory of hearing and accepting Naam is beyond comprehension, so too is the mystery of hearing Naam. In the beginning, according to the Gurmat method of establishing understanding (“Through the Guru one comes to understanding”—730), the seeker hears the Naam-Gurmantra from the Guru. If the longing for spiritual understanding is intense, the Naam-Gurmantra heard through the ears by the Guru's method becomes absorbed into every fibre of the seeker. Thereafter, through unbroken spiritual effort, the Naam-Gurmantra is recited with every breath and morsel, and the Naam that is heard with complete alertness and concentration gradually becomes ajapa-jaap, effortless remembrance.
Then every hair of the body becomes, as it were, a tongue, and the wondrous, blissful unstruck sound of Naam arising from every hair is continuously heard by the consciousness of hearing. The seeker remains absorbed in its waves of bliss and wondrous sweetness. This is the mysterious state described as “the hidden Bani becomes manifest”—944; only the one to whom it happens knows its joy.
The spiritually accomplished ones who hear the Naam-teaching are so fortunate that riddhis, siddhis and nidhis continually circle around them in order to serve them, yet even though they are masters of these powers, they remain detached and free of ego. Through the illumination of Naam they become far-seeing, gaining understanding of the three realms. With divine insight they no longer depend upon the Shastras, Smritis or Vedas. Through the gift of virtues such as truth, contentment and knowledge, they themselves become fragrant and make their surroundings pure and fragrant. They remain absorbed in contemplation of Brahm. Through devotion there is continual joy and blossoming within them, and suffering and sin are destroyed naturally.
ਪਉੜੀ ੧੨-੧੫Pauris 12–15
ਇਹਨਾਂ ਚਹੁੰਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦਰਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅੰਤਸ਼ਕਰਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਫਲ-ਸਰੂਪ ਉਹ ਜਮ-ਪੰਥ ਅਤੇ ਜਮ-ਜਾਲ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜਮ-ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਧਕੇ-ਧੌੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਅਚੱਲ ਗਾਡੀ-ਰਾਹ ਉਤੇ ਬਗ਼ੈਰ ਕਿਸੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਪਤਿ-ਆਬਰੋ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ-ਦਰ ਉਤੇ ਜਾ ਕਬੂਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰੂ-ਸਰੂਪ ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਕੇਵਲ ਆਪ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੀ ਕੁਲ ਦਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀ-ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਉਧਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ-ਦਰ ਦਾ ਜਾਚਕ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਦਰ ਦਰ ਦੀ ਮੁਥਾਜੀ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰੰਜਨ-ਨਾਮ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
These four pauris show the importance of accepting and living by the Naam-teaching of the True Guru. The one who accepts the Naam-teaching becomes illumined within. As a result, the person becomes alert to the dangers of the path and snare of Yama, and is protected from attacks by vices and the harassment of the messengers of death. By forming a relationship with Dharma, the person travels without obstruction on the firm, unchanging road of Gurmat and reaches the Lord's court with honour and dignity, where the person is accepted. By accepting the Guru's Guru-like teaching, the individual not only saves himself or herself, but also becomes a means of uplift for the whole family and companions. Becoming a supplicant at the Lord's court, the person is freed from dependence upon every other door. Through the blessing of the Immaculate Naam, the person becomes free from the blackness of Maya.
ਪਉੜੀ ੧੬Pauri 16
ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਮੰਨਣ ਮਗਰੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਧਿਆਨੀ, ਧਰਮੱਗ ਪੁਰਸ਼, 'ਪੰਚ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਦਰ ਉਤੇ ਕਬੂਲ ਹੋ ਕੇ 'ਪ੍ਰਵਾਣ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਧਾਨ' ਹੋ ਨਿਬੜਦੇ ਹਨ।
'ਦਇਆ' ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ 'ਧਰਮ' ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰਮੌਰ ਗੁਣ 'ਸੰਤੋਖ' ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਰਖਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਧਰਣੀ-ਧਰ ਹੋਣ ਦੇ ਭੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਚਿਆਰ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਹੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਬਲਦ ਨੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਮ ਨੇ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਪ੍ਰਭੂ-ਹੁਕਮ ਦੀ ਤਾਰ ਵਿਚ ਪੋਤੇ ਹੋਏ ਹਨ । ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ-ਪਸਾਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਹੀ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲ੍ਹਾ ਹੈ । ਨਾ ਕਾਦਰ ਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ । ਸੋ, ਜੀਵ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਸਦਾ-ਸਲਾਮਤਿ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੀ ਰਜ਼ਾਅ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ।
After hearing and accepting the Naam-teaching, those contemplative and righteous people who become adorned with the title of “Panch” and are accepted at the Lord's court become recognised as “approved” and “foremost.”
It is Dharma that arises from Daya (compassion), and it establishes its foremost virtue, Santokh (contentment), thereby binding the world within moral order. One who understands the secret of Dharma as the sustaining foundation becomes sachiar. Such a person then understands that the earth is not held in place by a mythical bull, but by Dharma.
The person understands that the many living beings moving within the Creator's creation are woven into the thread of the Lord's Hukam. This entire expanse of the universe is the wondrous play of Divine Hukam. Neither the Creator nor His creation can be fully described. Therefore the individual should remain content, in every circumstance, with the Will of the ever-safe and Formless One.
ਪਉੜੀ ੧੭-੧੮-੧੯Pauris 17–19
ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਹੀ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਸੰਖ ਚੇਤਨਾ-ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ । ਉਸ ਦੀ ਨਾਨਾ-ਪ੍ਰਕਾਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਅਨੇਕ ਜਪੀ, ਤਪੀ, ਪ੍ਰੇਮੀ, ਵੇਦ-ਪਾਠੀ, ਜੋਗੀ, ਭਗਤ, ਦਾਨੀ, ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਮੋਨੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਹਾ-ਮੂਰਖ, ਹਰਾਮ-ਖਾਣੇ, ਜ਼ਾਲਮ, ਗਲ-ਵਢ ਹਤਿਆਰੇ, ਕੂੜਿਆਰ, ਮਲ-ਭਖੀ ਮਲੇਛ ਅਤੇ ਨਿੰਦਕ ਹਨ । ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਜਗਤ-ਖੇਡ ਦਾ ਹੀ ਅੰਗ ਹਨ ।
ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੱਬੀ ਵਿਉਂਤ ਅਧੀਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰ ਸਉਂਪੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਹੈ ਨਾ ਮੰਦਾ । ਕਾਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ !
ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਨਾਂਵ-ਥਾਂਵ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕਰ ਸਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ । ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਕੂੜ-ਮਤਿ ਅਧੀਨ ਕਿਆਫ਼ੇ-ਕਿਆਸ ਲਾ ਕੇ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਮਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਹੋਛਾ-ਪਣ ਹੈ ।
ਕਾਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅੱਖਰਾਂ (ਵਿਗਿਆਨ) ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਿਆ-ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਵਿਧਾਤਾ ਵਲੋਂ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਸੰਜੋਗ-ਲੇਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਪੰਡਤਾਂ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੁਤੇ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਵਿਧਾਤਾ-ਪੁਰਖ ਕਿਸੇ ਸੰਜੋਗ-ਲੇਖ ਦੀ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ । ਨਾ ਕਾਦਰ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਹੈ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ ਦਾ । ਅੰਤ ਲੈਣ ਦੇ ਬਖੇੜੇ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾਅ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ।
These three pauris describe the countless streams and expressions of consciousness within the Lord's creation. In His many-sided nature there are, on one side, countless meditators, ascetics, lovers, reciters of the Vedas, yogis, devotees, charitable people, warriors and silent practitioners; on the other side are great fools, those who live by wrongdoing, tyrants, murderers, liars, flesh-eating outcasts and slanderers. All these beings are part of His wondrous play of the world.
All of them have been created by Him, and under His Divine arrangement each has been given different work to perform. In themselves, none is absolutely good and none absolutely bad. Blessed be the Creator and His wondrous creation!
Within His creation are countless names and places whose full account is impossible to calculate. If someone, under false understanding, makes estimates and attempts to count them, that is merely human small-mindedness.
Knowledge of the Creator and His creation can be expressed and explained through letters and learning. The account of the destiny written upon the forehead of each being by the Ordainer is likewise described by scholars and astrologers through letters. As the Self-Illuminating One, the Ordainer Himself is free from any written destiny. Neither the Creator nor His creation has an end. Rather than becoming entangled in the attempt to find that end, one should remain content in His Will.
ਪਉੜੀ ੨੦Pauri 20
ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅਵੱਸ਼ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਅਟੱਲ ਨੇਮ ਹੈ, ਪਰ ‘ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ’ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ । ‘ਕਰਮਾਂ’ ਉਪਰ ‘ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ’ ਦਾ ਕੁੰਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮਾਂ’ ਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ‘ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ’ ਅਧੀਨ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਪੁੰਨੀ (ਸ਼ੁਭ-ਕਰਮੀ) ਅਤੇ ਪਾਪੀ (ਪਾਪ-ਕਰਮੀ) ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਸਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਆਚਰਣਿਕ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਫਜ਼ੂਲ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ । ਕੇਵਲ ਕਥਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਮੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ । ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਉਸ ਦੇ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚਲੀ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਮੈਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕੋਈ ਕਪੜਾ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਅੰਗ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਮਨੁੱਖੀ-ਮਨ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਗੰਦ ਨਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
In the journey of life, whatever good or bad actions a person performs, their results must be experienced. This is an unalterable law. Yet human actions, despite their power, are not independent in themselves. Divine Hukam has the final authority over actions, and the consequences of human actions are settled under Divine Hukam.
The terms “punni” (one who performs good deeds) and “paapi” (one who performs sinful deeds) describe opposing ethical qualities, but this is not a matter for empty storytelling. A person does not become good merely by being called good, nor bad merely by being called bad. The basis of being good or bad is the good or bad actions performed and the good or bad intention behind those actions. Just as a dirty cloth or bodily part can be washed with soap and water, so the impurity of sins attached to the human mind can be washed away through love of Naam.
ਪਉੜੀ ੨੧Pauri 21
ਤੀਰਥ-ਇਸ਼ਨਾਨ, ਤਪ-ਸਾਧਨਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ-ਕਾਂਡੀ ਸਾਧਨ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਲਕੁਲ ਤੁੱਛ ਹਨ । ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦਾ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮ-ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦੈਵੀ-ਗੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦੇਣ ਹਨ । ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ-ਦਾਤਿ ਬਗ਼ੈਰ ਜੀਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਹੋ ਸਕਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ।
ਪ੍ਰਭੂ ਸਤਿ-ਚਿਤ-ਅਨੰਦ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇਹ ਰੱਬੀ-ਗੁਣ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਜਗਤ-ਪਸਾਰਾ ਕਦੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਣਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ । ਸਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਚਨਾ ਦਾ ‘ਕਰਤਾ’ ਉਸ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ । ਸਭ ਜੀਵ ਉਸ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਬਖਸ਼ੀ ਕਰਤਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਦਕਾ ਹੀ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਛਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਕਰਤਾ’ ਮੰਨਣ ਦਾ ਭਰਮ ਪਾਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਹੋਛੀ ਹਮਾਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤ ਨਮੋਸ਼ੀ ਸਹਿਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਆਪਣੇ ਆਪ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਕਲਈਆ ਬਣਿਆ ਫਿਰੇ, ਕਾਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤਿ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਣਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
Ritual practices such as bathing at places of pilgrimage, austerities, non-violence and charity are insignificant compared with Naam. By lovingly hearing and accepting the Guru's Shabad, the individual bathes at the inner pilgrimage-place of the soul. Divine virtues are gifts of the Lord. Without the Lord's gift of grace, it is impossible for the individual to perform true devotion to Him.
The Lord is of the nature of Sat-Chit-Anand—Truth, Consciousness and Bliss. These Divine qualities also enter the person who becomes joined to Him.
No one except the Creator-Karta knows when the expanse of the world came into existence. There is no other doer besides Him of the entire visible and invisible creation. All beings act and accomplish things only through the creative power granted by that Creator. If a person foolishly believes himself or herself to be the independent “doer,” this is great folly, for it ultimately leads to shame. A person may consider himself highly intelligent, but no one has the capacity to describe the Creator and His creation in full.
ਪਉੜੀ ੨੨-੨੩Pauris 22–23
ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਨੰਤ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਪਤਾਲ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ-ਰਚਨਾ ਦਾ ਲੇਖਾ ਕੀਤਿਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਕਲ ਦੇ ਖੰਭ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਲਭਦਾ। ਸਲਾਹੁਣ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਦੇ ਤੁਫ਼ੈਲ ਆਤਮ-ਚੇਤਨਾ, ਪਰਮ-ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸ ਦੀ ਅਡਰੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪੈਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੇਓੜਕ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ਾਹ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਉਤੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਹੋਣ, ਏਨਾ ਐਸ਼੍ਵਰਜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਕੀੜੀ ਵਤ ਤੁੱਛ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਲੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਧਨ ਹੋਵੇ।
In the infinite creation of the Lord there are countless nether regions and heavens. When a person attempts to account for the Lord's creation, the wings of human intellect fall away and no end can be found. Through the praise of the Praiseworthy Lord, individual consciousness becomes absorbed in Supreme Consciousness and then no separate existence remains, just as rivers and streams lose their separate identity after entering the ocean.
Kings and emperors who possess limitless wealth and claim authority not only over the earth but over the seas cannot equal even the insignificant person who possesses the wealth of remembrance of the Lord.
ਪਉੜੀ ੨੪-੨੫Pauris 24–25
ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਵੱਡੀ-ਹੂੰ-ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ‘ਨਾਉਂ' ਉੱਚੀ-ਹੂੰ-ਉੱਚਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਅਤੇ ਨਾਮੀ ਪਰਸਪਰ ਅਭੇਦ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹਰ ਪੱਖ ਵੱਡਾ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਮੁੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਬ-ਕਲਾ-ਸਮਰੱਥ ਦਾਤਾਰ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਖੌਤੀ ਸੰਸਾਰੀ ਦਾਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰ ਦੇ ਮੰਗਤੇ ਹਨ।
ਦੁਖ ਅਤੇ ਭੁਖ ਵੀ ਦਾਤਾਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਮਾਇਕੀ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾਅ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਤਾਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜਾਣੋਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹਾਂ ਸਿਰ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਹੈ।
The Lord and His status are the greatest of the great. His Name is the highest of the high. Naam and the One who is Naam are inseparable. Every aspect of the Great Lord is great, wondrous and priceless. He is the all-capable Giver; all other so-called worldly givers are beggars at His door.
Suffering and hunger too are gifts of the Giver-Lord. The imprisonment of worldly bonds and freedom from them both occur within the Lord's Will. The person who receives from the Giver-Lord the gift of praising His virtues is, as it were, the king above kings.
ਪਉੜੀ ੨੬Pauri 26
ਅਮੁੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੁੱਲ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਵੇਦ-ਪਾਠੀ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕੀ ਕਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਬ੍ਰਹਮੇ, ਇੰਦਰ, ਕਾਨ੍ਹ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋਗੀਰਾਜ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਦੇਵਤੇ, ਰਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਨਿਰੰਤਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪੂਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਥਨ ਕਰ ਸਕਣਾ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਛਾ ਮਨੁੱਖ ਅਜਿਹਾ ਦਾਅਵਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਝੂਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਮੂਰਖਾਂ ਸਿਰ ਮੂਰਖ ਹੈ।
Scholars learned in the Vedas speak of the priceless virtues of the priceless Lord. Many Brahmas, Indras, Krishnas and Gopis, Shiva and other great yogis, wise beings, deities, demons, and sages and seers continually speak of His virtues. Yet no one is capable of describing the Lord's virtues completely. If an insignificant person makes such a claim, the claim is false, and the claimant is the greatest fool among fools.
ਪਉੜੀ ੨੭Pauri 27
ਉਹ ਦਰ-ਘਰ (ਸਚੁ) ਕੇਹਾ ਅਨੂਪਮ ਹੈ ਜਿਥੇ ਟਿਕ ਕੇ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਪਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿਤ ਵਿਚ ਸਮ੍ਹਾਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਰ-ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਉਣ, ਪਾਣੀ, ਅਗਨੀ, ਧਰਮ-ਰਾਜਾ, ਚਿਤੁ, ਗੁਪਤੁ, ਈਸ਼ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਸਿਧ, ਸਾਧ, ਜਤੀ, ਸਤੀ, ਸੰਤੋਖੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਸੂਰਮੇ, ਪੰਡਿਤ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ, ਖੰਡ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਚਾਰੇ ਖਾਣੀਆਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਢੰਗ-ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੁਗਾਂ ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਟੁਕ-ਮਾਤ੍ਰ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਸਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਸਦਕਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਣ ਗਾਉਣ ਦੀ ਦਾਤਿ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਜੁ ਗੁਣ-ਗਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰਜ਼ਾਈ-ਹੁਕਮ ਹੈ।
ਸਦੀਵਕਾਲ ਸਤਿ (ਸਦਾ-ਥਿਰ) ਪ੍ਰਭੂ ਬਹੁ-ਰੰਗੀ ਚਰਾਚਰ ਰਚਨਾ ਰਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾਅ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕਰਮ ਹੈ।
What an incomparable court and abode of Truth it is, where one experiences that the whole of nature sings the Lord's priceless virtues and holds Him within consciousness, while the Lord continually cares for all. Air, water, fire, Dharam Rai, Chit, Gupt, Ishar, Brahma, Indra, siddhs, sadhs, celibates, disciplined practitioners, contented ones, mighty warriors, scholars, sages and seers, the beauties of the three worlds, realms, universes and the four sources of life—all continually sing the Lord's virtues in their own ways through the ages. This is only a tiny description of those who sing His virtues; a complete description is impossible. It is only through the Lord's grace that anyone receives the gift of singing His virtues. Those who sing His virtues are dear to Him, because praise of His virtues is itself His Hukam.
The Eternal Truthful Lord has created the many-coloured, moving and unmoving creation and directs it according to His Hukam. To remain content in His Will is the highest action.
ਪਉੜੀ ੨੮Pauri 28
ਗੁਰਮਤਿ-ਜੋਗ ਲਈ ਵਿਖਾਵੇ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਦਰਲੇ ਦੈਵੀ-ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਮੁੰਦਰਾ, ਸਰਮ (ਉਦਮ) ਦਾ ਖੱਪਰ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਸੁਆਹ, ਕਾਲ ਦੀ ਖਿੰਥਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਦੇਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਕੁਆਰੀ (ਗੁਰਮਤਿ ਜੋਗ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਵਸੀਲਾ), ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਜੋਗ ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਏ। ਸਾਰੀ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਂਝੀਵਾਲ ਜਾਣਨਾ ਇਹ ਗੁਰਮਤਿ-ਜੋਗ ਦਾ ਆਈ-ਪੰਥ ਹੈ । ਮਨ ਜਿਤਣ ਨਾਲ ਜਾਣੋ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਜਿਤ ਲਿਆ । ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ-ਨੱਥ ਵਿਚ ਨਥ ਕੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਾਥਾਂ-ਸਿਰ-ਨਾਥ ਕੇਵਲ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ-ਮੁੱਢ ਹੈ, ਰੂਪ ਰੰਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਵਕਾਲ ਸੱਚ ਦੀ ਵੇਸ-ਭੂਸ਼ਾ (ਪਹਿਨਣ-ਪੋਸ਼ਣ) ਵਾਲਾ ਹੈ । ਉਸ ਨੂੰ ਸਦ ਨਮਸਕਾਰ !
For the yoga of Gurmat, it is necessary to adopt inner Divine virtues rather than outward signs adopted for display. The teaching is to wear the earrings of contentment, the begging-bowl of effort, the ash of meditation, and the blanket of awareness of time and mortality. The body should be made “virgin” for union with the Lord—that is, a means for practising the yoga of Gurmat. Firm faith should become the method and staff of this yoga. To regard all humanity as sharing equally in the attainment of Divine wisdom is the distinctive path of Gurmat-yoga. By conquering the mind, it is as though the whole world has been conquered.
The Lord alone is the Master above all masters, who keeps the whole creation moving within the restraint of Hukam. He is the very root and origin of all, beyond form and colour, and forever clothed in Truth. To Him there is eternal obeisance.
ਪਉੜੀ ੨੯Pauri 29
ਗੁਰਮੁਖਿ-ਜੋਗੀ ਲਈ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਹੀ ਆਦਰਸ਼ਕ ਭੋਜਨ ਹੈ । ਜੀਅ-ਦਇਆ ਆਤਮ-ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਰਤਾਵੀ ਹੈ । ਹਰੇਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਜਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਧੁਨਿ ਆਦਰਸ਼ਕ ਨਾਦ ਹੈ । ਰਿਧੀ ਸਿਧੀ ਹੋਛਾ ਚਸਕਾ ਹੈ । ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਲੋਂ ਸੰਜੋਗ (ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨੇਮ) ਅਤੇ ਵਿਜੋਗ (ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨੇਮ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਚਲਾਈਦੀ ਹੈ । ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧੁਰੋਂ ਲਿਖੇ ਕਰਮ-ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਛਾਂਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।
For the Gurmukh-yogi, spiritual knowledge is the ideal food. Compassion for living beings is the provision for the spiritual life. The Shabad-sound that continually resounds within everyone is the ideal mystical sound. Riddhi and siddhi are merely a shallow attraction. The Lord of the world carries on the process of the world through Sanjog (the unalterable law of union) and Vijog (the unalterable law of separation). Each person receives what is allotted according to the karmic record written from the Primal Source.
ਪਉੜੀ ੩੦Pauri 30
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬਿਸ਼ਨ, ਮਹੇਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣੀ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਬਲ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਚੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਉਸ ਵਲੋਂ ਸਉਂਪੀ ਹੋਈ ਕਾਰ ਹੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Brahma, Vishnu and Mahesh—the three deities—are disciples of the three-guna Maya. This powerful Maya and its three disciples perform only the work assigned to them under the Lord's Hukam.
ਪਉੜੀ ੩੧Pauri 31
ਸਿਰਜਣਹਾਰ-ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਮੁੱਕ ਭੰਡਾਰੇ ਹਰੇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ-ਭਵਨ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕਰਤਾਰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਅਤੇ ਸਾਰ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
The abode of the Creator-Lord and His inexhaustible treasures are present within every universe. The Creator continually watches over and cares for His creation.
ਪਉੜੀ ੩੨Pauri 32
ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਲੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਰੋਮ ਰੋਮ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਅਜਪਾ-ਜਾਪ ਦੀ ਦਾਤਿ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਜਤਨ, ਜਾਂ ਚਤੁਰਾਈ ਦੇ ਬਲ-ਬੋਤੇ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਦਰਿ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ‘ਨਦਰਿ’ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ- ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸੋਝੀ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਹਉ-ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਜਪਾ-ਜਾਪ, ਅਥਵਾ, ਗਗਨ-ਉਡਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੇਖੀ ਨਿਰਾ ਝੂਠ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
To attain oneness with the Lord, remembrance must take place not merely with the tongue but with every hair of the body. Yet the gift of ajapa-jaap cannot be obtained through one's own effort or cleverness; it can be received only through the Lord's gracious glance of grace. The boast of ajapa-jaap or “flying through the heavens” made by ego-ridden people who lack understanding of the Gurmat principle of Nadar is simply false.
ਪਉੜੀ ੩੩Pauri 33
ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਠ-ਪੁਤਲੀ ਹੈ। ਬੋਲਣ ਵਿਚ, ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਵਿਚ, ਜੀਵਣ ਵਿਚ, ਮਰਨ ਵਿਚ, ਮੰਗਣ ਵਿਚ, ਦੇਣ ਵਿਚ, ਸੁਰਤੀ ਲਾਉਣ ਵਿਚ, ਗਿਆਨ-ਵੀਚਾਰ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਸੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੱਥ-ਵਸ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਉਂਤ ਵਿਚ ਸਭਨਾਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਉਤਮ ਹੈ ਨਾ ਨੀਚ।
Every human being is like a puppet in the Lord's hands. In speaking and remaining silent, in living and dying, in asking and giving, in focusing consciousness and contemplating knowledge, a person does not have independent control. Everything is within the Lord's hands, and He moves all living beings according to His Divine arrangement. In themselves, none is high and none is low.
ਪਉੜੀ ੩੪-੩੭Pauris 34–37
ਇਹਨਾਂ ਚਹੁੰਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜ-ਖੰਡਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜੇ ਖੰਡ [ਧਰਮ-ਖੰਡ, ਗਿਆਨ-ਖੰਡ, ਸਰਮ-ਖੰਡ, ਕਰਮ-ਖੰਡ ਅਤੇ ਸਚ-ਖੰਡ] ਭੌਤਿਕ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੰਜ-ਭੂਤਕੀ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਦਿੱਬ (ਨੂਰੀ)-ਮੰਡਲ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਮ-ਬਾਣੀ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਸੀ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਤਿ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਗੋਚਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
These four pauris describe the five khands. These five khands [Dharam Khand, Gian Khand, Saram Khand, Karam Khand and Sach Khand] have no physical form, and so they cannot be seen with eyes made of the five elements. They are divine (luminous) realms, which become visible, through the eyes of spiritual awareness (surat), to practising Gursikhs who carry out the unbroken practice of Naam-Bani.
ਧਰਮ-ਖੰਡDharam Khand
ਕੁਦਰਤਿ-ਪਸਾਰੇ ਵਿਚ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਵਲੋਂ ਸਿਰਜੀ ਧਰਮ-ਖੰਡ ਰੂਪੀ ਸੱਚੀ ਧਰਮ-ਸਾਲ ਨੂਰੀ-ਧਰਤੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੰਡਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਵਿਚਲੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ-ਰੰਗਾਂ, ਜਾਤਾਂ-ਜਿਨਸਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਾਂ-ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਨੂਰੀ ਧਰਮ-ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਧਰਮ-ਨਿਆਉਂ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੱਚੇ ਪੱਕੇ ਦੀ ਪਰਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਮ-ਬਾਣੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਸਫਲ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ ਪੰਚ-ਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਬ-ਮੂਰਤੀ ਨੂਰੀ ਮਸਤਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚੇ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਦਰਿ-ਨੀਸ਼ਾਨ ਏਥੇ ਉੱਕਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Within the expanse of creation, Dharam Khand is the true dharamsala and luminous earth created by the Karta Purakh. After completing the journey of life, beings of different forms, colours, kinds, names and places from the various realms and universes enter this luminous dharamsala, where the account of their deeds is considered under Divine justice and the genuine is distinguished from the unripe.
Through practice of Naam-Bani, the Panch persons who have successfully completed the journey of life and attained spiritual acceptance receive, upon their luminous foreheads, the mark of the True Master’s gracious glance.
ਗਿਆਨ-ਖੰਡGian Khand
ਧਰਮ-ਖੰਡ ਦੀ ਸੱਚੀ ਧਰਮ-ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨੇ ਅਤੇ ਨਦਰਿ-ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਪੰਚ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗ਼ੈਬੀ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਚੰਡ ਦਿੱਬ-ਚਖਸ਼ੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਨੰਦ-ਦਾਇਕ ਗਿਆਨ-ਚਮਤਕਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਗੋਚਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ-ਤੱਤ : ਪਉਣਾਂ, ਪਾਣੀ, ਅਗਨੀਆਂ, ਖਾਣੀਆਂ, ਬਾਣੀਆਂ, ਕਰਮ-ਧਰਤੀਆਂ, ਸੁਮੇਰ ਪਰਬਤ, ਚੰਦ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਰਤਨ-ਸਾਗਰ ਸਾਮਰਤੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ, ਸਿਧ, ਬੁਧ (ਬੁਧੀਮਾਨ), ਨਾਥ, ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਂਤ, ਧ੍ਰੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼-ਕਰਤਾ (ਨਾਰਦ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਸਚੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੁਕਮ-ਕਾਰ ਕਮਾਉਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
Those Panch persons who have been accepted and marked in the true dharamsala of Dharam Khand then gain entry into Gian Khand, the realm illumined by transcendent knowledge. Through knowledge-filled spiritual vision they behold wondrous and bliss-giving manifestations of knowledge.
Within the activity of knowledge in Gian Khand, countless natural elements—winds, waters, fires, sources of life, Banis, realms of action, Mount Sumer, moons, suns and oceans of jewels—become directly perceptible.
Countless Brahmas, Vishnus, Shivas, siddhs, wise beings, naths, deities, demons, Dhruv and his teacher Narad, and kings and emperors are seen carrying out the work of the True Master's Hukam.
ਸਰਮ-ਖੰਡSaram Khand
ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਚੰਡੀ ਵਿਸਮਾਦੀ ਕੌਤਕਾਂ ਨਾਲ ਬਿਸਮ-ਬਿਸਮਾਦ ਹੋਏ ਪੰਚ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਰਮ-ਖੰਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਿਰਾ ਨੂਰ ਹੀ ਨੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ-ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਦਾ ਖੰਡ ਸਮਝਣ-ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਟਪਲਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਜ ਮਿਹਨਤ-ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਦਾ ਮੰਡਲ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ-ਕਰਮ-ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੀ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਕਰੜੀ ਨਾਮ-ਘਾਲਣਾ ਦੇ ਫਲ-ਸਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਘਾਲਣਾ ਕਾਹਦੀ ? 'ਸਰਮ' ਸ਼ਬਦ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ 'ਸ਼ਰਮ-ਮਨ੍' ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ 'ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਅਨੰਦ' ਹੈ। ਸੋ, ਸਰਮ-ਖੰਡ ਰੱਬੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ।
ਸਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਅਭਿਆਸੀ-ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰਤਿ, ਮਤਿ ਅਤੇ ਮਨੀਖਿਆ (ਮਨ ਦੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ) ਅਤੇ ਬੁਧਿ ਦੀ ਨੂਰੀ ਘਾੜਤ ਘੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੈਵੀ-ਗੁਣਾਂ-ਸੰਪੰਨ ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਬ-ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਿੱਧਾਂ ਵਾਲੀ ਆਤਮ-ਸੋਝੀ ਘੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਮ-ਖੰਡ ਦੀ ਗਹਿਣ-ਗਤਿ ਕਥਨ-ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।
After being overwhelmed with wonder at the brilliant and astonishing manifestations of knowledge in Gian Khand, the Panch persons enter Saram Khand. Its structure is pure luminous radiance. Those who understand it merely as a realm of physical labour misunderstand it, because the sphere of physical effort is the world's field of action. Entry into Saram Khand is obtained as the fruit of the arduous practice of Naam carried out during life. What further labour is required there? The word “Saram” is understood here as a Punjabi form of the Sanskrit expression “sharam-man,” meaning joy and bliss. Thus Saram Khand is the realm of Divine joy and bliss.
In Saram Khand the awareness, understanding, inner inclination and intellect of the practitioners are formed in luminous ways. There the spiritual understanding associated with beings endowed with Divine virtues and with the perfected ones who have attained luminous spiritual realisation is shaped. The glory and nature of Saram Khand are beyond complete description.
ਕਰਮ-ਖੰਡKaram Khand
ਕਰਮ-ਖੰਡ ਰੱਬੀ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਦਾ ਖੰਡ ਹੈ। ਏਥੇ ਆਤਮ-ਬਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੰਡ ਵਿਚ ਆਤਮ-ਜੇਤੂ ਮਹਾ-ਬਲੀ ਸੂਰਮੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਕਾਮਾਦਿਕ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਆਤਮ-ਪਰਮਾਤਮ ਦੀ ਸੰਧੀ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਜੋਧਿਆਂ ਦੇ ਰਗੋ-ਰੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਰਮਤ-ਰਾਮ ਓਤਿ-ਪੋਤਿ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਸੀਤੀਆਂ-ਪ੍ਰੋਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਫਲ-ਸਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੂਰੋ-ਨੂਰ ਹੋਏ ਦਿੱਬ-ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਝਾਲ ਨਹੀਂ ਝਲੀ ਜਾਂਦੀ। ਆਤਮ-ਤਲ ਉਤੇ ਰਮਤ-ਰਾਮ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਠੱਗੀ-ਠੌਰੀ ਦਾ ਸੰਸਾ ਵਿਆਪਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ (ਖੰਡਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ) ਦੇ ਭਗਤ-ਜਨ ਏਥੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਆਤਮ-ਕੇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Karam Khand is the realm of Divine grace. Here spiritual strength is predominant. The mighty spiritual warriors who have conquered themselves dwell here. Having defeated enemies such as lust and other passions and united the self with the Supreme, these spiritual heroes have the all-pervading Lord permeating every fibre of their being. The awareness of these lovers is woven into the praise of Waheguru, and as a result their luminous spiritual forms radiate with such brilliance that their splendour cannot be endured by ordinary sight.
Those who have become one with the all-pervading Lord at the spiritual level are troubled neither by fear of deceit nor by fear of death. Devotees from many realms and universes continually enjoy spiritual communion with the True Lord here.
ਸਚ-ਖੰਡSach Khand
ਸਚ-ਖੰਡ ਸਾਰੇ ਜੋਤਿ-ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਖੰਡ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ੩੭ਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਕਰਮ-ਖੰਡ ਅਤੇ ਸਚ-ਖੰਡ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਿਦਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਖੰਡਾਂ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਵਖਰੀ ਹੋਂਦ-ਆਭਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਅਭੇਦਤਾ ਹੈ। ਸਚ-ਖੰਡ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸ-ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਖੰਡ ਨਾਮ-ਬਾਣੀ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਕਮਾਈ ਸਦਕਾ ਸਚਿਆਰ-ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਣ ਪਏ ਭਗਤ-ਜਨਾਂ ਲਈ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੀ ਸਨਮੁਖ ਹਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਦਰਸ-ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਪਰਮ-ਅਨੰਦੀ ਸੁਭਾਗ-ਮੰਡਲ ਹੈ। ਏਥੇ ਨਿਰੰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਰਚੀ ਕੁਲ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਸੁਲ-ਖ਼ਾਸ ਭਗਤ ਜਨਾਂ ਉਤੇ ਨਿਹਾਲਵੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਗਸਦਾ ਹੈ। ਏਥੇ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੇ ਵੈਰਾਟ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਖੰਡ ਮੰਡਲ ਸਮਾਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਏਥੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਸਚ-ਖੰਡ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਣਾ ਅਤਿ-ਕਠਨ ਹੈ।
Sach Khand is the highest of all the luminous realms. Pauri 37 of Sri Japji Sahib gives a combined description of Karam Khand and Sach Khand, showing the relationship between the two. Although they have their own distinct radiance and identity, they are inseparable from one another. Sach Khand is the abode of the Formless One. It is the supreme realm of blissful presence before and union with the Formless One for devotees who, through unbroken practice of Naam-Bani, have attained the state of sachiar and been accepted.
Here the Formless One delights while caring for the entire creation He has made and casting His gracious glance upon His beloved devotees. In His universal form, countless realms and universes are seen contained within Him. From here the working of Hukam in every direction is directly perceived. The full activity of Sach Khand is exceedingly difficult to describe.
ਪਉੜੀ ੩੮Pauri 38
ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਰੱਬੀ-ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ—ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਣਤ ਉਹ ਸੰਸਥਾ, ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸਿੱਕਾ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਕਸਾਲ ਵਿਚ ਭੱਠੀ, ਅਹਰਣ, ਹਥੌੜੇ, ਅੱਗ, ਧੌਂਕਣੀ, ਕੁਠਾਲੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸੁਨਿਆਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਧਾਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸਿੱਕਾ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਹਰ ਲਗਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸਿੱਕਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਲੰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਅਥਵਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿਚ ਘੜਨ ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਰੱਬੀ ਘਾੜਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਜ਼-ਸਮਾਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ :
| ਦੁਨਿਆਵੀ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਸਾਜ਼-ਸਮਾਨ | ਰੱਬੀ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਸਾਜ਼-ਸਮਾਨ |
|---|---|
| ਪਹਾਰਾ (ਭੱਠੀ) | ਜਤ |
| ਸੁਨਿਆਰਾ | ਧੀਰਜ |
| ਅਹਰਣਿ | ਮਤਿ |
| ਹਥੀਆਰ (ਹਥੌੜਾ) | ਵੇਦ (ਗੁਰੂ-ਗਿਆਨ) |
| ਖਲਾ (ਧੌਂਕਣੀ) | ਭਾਉ (ਰੱਬੀ-ਡਰ) |
| ਅਗਨੀ | ਤਪ-ਤਾਉ (ਕਰੜੀ-ਘਾਲਣਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਸੇਵਾ) |
| ਭਾਂਡਾ (ਕੁਠਾਲੀ) | ਭਾਉ (ਪ੍ਰੇਮ) |
| ਲੋੜੀਂਦਾ ਮਸਾਲਾ (ਸੁਹਾਗਾ ਆਦਿ) | ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਨਾਮ |
| ਕੋਈ ਧਾਤ | ਸ਼ਬਦ (ਸੰਕਲਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਮਨ) |
ਨੋਟ : ਇਥੇ ‘ਸਬਦੁ’ ਤੋਂ ਭਾਵ ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ, ਇਥੇ ‘ਸਬਦੁ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਸੰਕਲਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਮਨ’।
ਮਨ ਦੀ ਅਨੂਠੀ ਘਾੜਤ ਘੜਨ ਦੀ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰ ਏਨੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਘੜਨ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਵਚਿੱਤ੍ਰ ਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਵਡਭਾਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੋਵੇ ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਰੱਬੀ-ਟਕਸਾਲ ਵਿਚ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਦਰਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਦਰਿ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲੋ ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
This pauri describes the Divine mint. A mint is an institution authorised by a government where the currency of a country is produced. In a mint, with the help of a furnace, anvil, hammers, fire, bellows and crucible, a goldsmith shapes approved coin from metal; once the royal seal is placed upon it, the coin becomes officially accepted. Using this metaphor, the pauri describes the method by which the Shabad—or, in this context, the human mind—is formed in the Divine mint. The necessary equipment for this Divine formation is given as follows:
| Worldly mint | Divine mint |
|---|---|
| Furnace | Jat (restraint, pure conduct) |
| Goldsmith | Patience |
| Anvil | Understanding (Mat) |
| Hammer | Veda (Guru-knowledge) |
| Bellows | Divine awe |
| Fire | Arduous practice and service prescribed by the Guru |
| Crucible | Love |
| Flux (borax etc.) | Amrit-Naam |
| Metal | Shabad (the mind that forms intentions) |
Note: Here “Shabad” does not mean Guru-Shabad; here “Shabad” means the mind—the one that forms intentions.
No one naturally has either the inclination or sufficient capacity to form the mind in this unique way. The wondrous and distinctive work of shaping the mind is granted to those fortunate people upon whom the Karta Purakh casts His gracious glance. Those whose minds are shaped in the Divine mint are blessed by the Grace-filled Lord with abundant grace and favour.
ਅੰਤਮ ਸਲੋਕFinal Salok
ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ—ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ । ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਅੰਗ—ਸਰੀਰ—ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਗੌਰਵ-ਮਈ ਅਨਸਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਤਾ ਸਮਾਨ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਅੰਤਰ-ਮੁਖੀ ਅੰਗ ਆਤਮਾ ਲਈ ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਪਾਣੀ (ਨਾਮ-ਜਲ) ਅਤੇ ਧਰਤੀ (ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ) ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਣ ਹੈ।
ਪਉਣ ਗੁਰੂ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗੁਰ ਸਬਦ ਸੁਣਾਇਆ ॥ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਪਵਿਤ੍ਰ੍ਰੁ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੰਥ ਨਿਵਾਣਿ ਚਲਾਇਆ ॥ ਧਰਤੀ ਮਾਤ ਮਹਤ ਕਰਿ ਓਤਿ ਪੋਤਿ ਸੰਜੋਗੁ ਬਣਾਇਆ ॥
(ਵਾਰ ੬, ਪਉੜੀ ੫, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ)
ਦੋ ਕਾਲ-ਟੋਟੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਅਰਾਮ ਲਈ ਦਾਇਆ ਅਤੇ ਦਾਈ ਦਾ ਕਰਤਵ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਜਾਨ-ਸੁਖਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਜੀਵਨ-ਖੇਡ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ-ਖੇਡ ਵਿਚਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਰੇਕ ਕਰਣੀ; ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਧਰਮ ਰਾਇ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਅਵੱਸ਼ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮੰਦੀ ਕਰਣੀ-ਕਰਤੂਤ ਮੂਜਬ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਨੇੜਤਾ ਜਾਂ ਦੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਖ ਮਨੋਰਥ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਸਫਲ ਘਾਲ ਘਾਲਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਲਤ ਪਲਤ ਵਿਚ ਸੁਰਖ਼ਰੂਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਏਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘਾਲਣਾ ਸਦਕਾ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਵਾ-ਗਵਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
The human personality has two principal aspects—the body and the soul. Just as breath is the glorious vital element for the outward-facing aspect of human personality, the body, and just as water has the importance of a father and earth the importance of a mother, so for the inward-facing aspect, the soul, the Guru-Shabad is the Guru, while water (the water of Naam) and earth (patience and humility) are important.
“Air is the Guru; the Guru's Shabad is the sound through which Waheguru is taught. Water is the father, made pure, and the Gurmukh is led along the path of humility. Earth is the mother; honoured greatly, it forms the bonds woven through all.”
(Vaar 6, Pauri 5, Bhai Gurdas Ji)
The two portions of time, day and night, fulfil the role of a caring mother and nurse for the comfort and rest of living beings. The whole world, enjoying comfort in the lap of these bringers of ease, plays the game of life.
In the game of life, every action of a human being—good or bad—is certainly accounted for in the presence of Dharam Rai. According to each being's own good or bad actions and conduct, each receives nearness to or distance from the Divine.
The chief purpose of human life is to recite and remember Naam. Those who remember Naam are the ones who make the truly successful effort. They receive honour and fulfilment in both this life and the life hereafter. And it does not end there: through their spiritual effort, countless beings are freed from the cycle of coming and going.
ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆExplanation of Grammatical Terminology
ਭੂਮਿਕਾIntroduction
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੂਲ-ਤੁਕਾਂ ਹੇਠ ਟਿਪਣੀਆਂ ਵਿਚ ਉਚਾਰਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੇਧ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਥਵਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੌਖ ਲਈ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਚਾਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ :
An explanation of the grammatical terminology used to give pronunciation guidance in the notes beneath Gurbani's root verses. For the convenience of general readers unfamiliar with Punjabi grammar or Gurbani grammar, a brief account of the grammatical terminology used for pronunciation in this book is given below.
ਧੁਨੀDhuni — Sound
ਧੁਨੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਵਾਜ਼ (Sound)। ਭਾਸ਼ਾ (ਬੋਲੀ) ਧੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਲਈ ਧੁਨੀ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿੱਪੀ ਵਿਚ ‘ਅੱਖਰ’ ਜਾਂ ‘ਵਰਣ’ ਕਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਸਮੱਗਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂਵਲੀ ਨੂੰ ‘ਲਿੱਪੀ’ ਆਖੀਦਾ ਹੈ।
Dhuni means sound. Language (speech) is built from sounds. Sound-symbols are used to represent sounds, and in script these are called "akhar" (letters) or "varan". The overall system of symbols used to give a language written form is called "lipi" (script).
ਸ੍ਵਰSvar — Vowels
ਪੰਜਾਬੀ ਲਿੱਪੀ ਦੇ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ‘ੳ, ਅ, ੲ’ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਸ੍ਵਰ-ਅੱਖਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਬਾਕੀ ੩੨ ਅੱਖਰ ਵਿਅੰਜਨ ਕਹੀਦੇ ਹਨ)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ੍ਵਰ-ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਲਗਾਂ) ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੇਠ-ਲਿਖੇ ਦਸ ਸ੍ਵਰ ਬਣਦੇ ਹਨ : ਅ (ਮੁਕਤਾ), ਆ, ਇ, ਈ, ਉ, ਊ, ਏ, ਐ, ਓ, ਔ।
ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਸ੍ਵਰ ਜਦੋਂ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸ੍ਵਰ-ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਲਗਾਂ) ਹੀ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੀਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ—ਸੀਸ, ਕੀਮਤ, ਚੀਤ, ਜੀਤ। (ਸ੍ਵਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਰੂਪ ‘ਈ’ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ‘ੲ’ ਦਾ ਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ‘ੀ’ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੀ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾ ਹੈ)।
(ਨੋਟ—ਚੂੰਕਿ ਉਪਰ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗ ਕੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਂ ਕਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਲਗਿਆਂ ਸੰਘ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿਚਲੇ ਕੋਈ ਦੋ ਅੰਗ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਪਰਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ, ਉਹ ਸ੍ਵਰ-ਧੁਨੀਆਂ ਕਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁਕਤਾ, ਇ, ਉ (ਹ੍ਰਸ੍ਵ) ਸ੍ਵਰ ਆਖੀਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਆ, ਈ, ਊ, ਏ, ਐ, ਓ, ਔ ਦੀਰਘ ਸ੍ਵਰ ਕਹੀਦੇ ਹਨ।)
Among the thirty-five letters of the Punjabi script, the three — "ੳ, ਅ, ੲ" — are regarded as vowel-letters (the remaining thirty-two are called consonants). Attaching fixed marks (lagan) to these vowel-letters produces the following ten vowels: ਅ (mukta), ਆ, ਇ, ਈ, ਉ, ਊ, ਏ, ਐ, ਓ, ਔ.
When these vowels attach to consonant letters, the vowel-letter itself disappears and only the mark (lag) is used with the consonant. For example — ਸੀਸ, ਕੀਮਤ, ਚੀਤ, ਜੀਤ (the full form of the vowel is "ਈ"; when used with a consonant, "ੲ" drops away and only the mark "ੀ" is attached).
(Note — since these marks come into use only when attached to letters, they are called "lagan". Sounds in whose articulation no two organs of the throat or mouth touch one another are called vowel-sounds. Mukta, ਇ and ਉ are short vowels, while ਆ, ਈ, ਊ, ਏ, ਐ, ਓ and ਔ are long vowels.)
ਅੰਤਲਾ ਸ੍ਵਰFinal Vowel
ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਸ੍ਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਲਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਲਾ-ਸ੍ਵਰ ਆਖੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ :
• ਵਡਿਆਈਆ, ਖੰਡਾ, ਗੁਣਵੰਤਿਆ, ਭਗਤਾ, ਪੰਚਾ, ਗਲਾ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ 'ਆ' ( ਾ) ਅੰਤਲਾ ਸ੍ਵਰ ਹੈ।
• ਮੂਰਤਿ, ਪ੍ਰਸਾਦਿ, ਹੁਕਮਿ, ਦਾਤਿ, ਕੋਟਿ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ 'ਿ' ਅੰਤਲਾ ਸ੍ਵਰ ਹੈ।
• ਕੋਟੀ, ਅਖਰੀ, ਪੰਡਤੀ, ਮਤੀ, ਸਬਦੀ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ 'ੀ' ਅੰਤਲਾ ਸ੍ਵਰ ਹੈ।
• ਘਰਹੁ, ਸਿਰਹੁ, ਦਿਲਹੁ, ਹਥਹੁ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਔਂਕੜ ‘ ੁ ’ ਅੰਤਲਾ ਸ੍ਵਰ ਹੈ।
• ਕਰਹਿ, ਬੋਲਹਿ, ਸੁਣਹਿ, ਵੇਖਹਿ ਆਦਿ ਕਿਰਿਆਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ 'ਿ' ਅੰਤਲਾ ਸ੍ਵਰ ਹੈ।
• ਨਾਉ, ਬਾਉ, ਕਾਉ, ਸਾਉ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ 'ਉ' ਅੰਤਲਾ ਸ੍ਵਰ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਲਗਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਗੇ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਝਵੇਂ ਨੇਮਾਂ ਅਧੀਨ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿਥੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਚਾਰਣ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਅਨਿਖੜਵਾਂ ਭਾਗ ਹਨ।
When one of the above vowels attaches to the last letter of a word, it is called the "antla-svar" (final vowel), for example:
• In words like ਵਡਿਆਈਆ, ਖੰਡਾ, ਗੁਣਵੰਤਿਆ, ਭਗਤਾ, ਪੰਚਾ, ਗਲਾ, the mark "ਆ" ( ਾ) is the final vowel.
• In words like ਮੂਰਤਿ, ਪ੍ਰਸਾਦਿ, ਹੁਕਮਿ, ਦਾਤਿ, ਕੋਟਿ, "ਿ" is the final vowel.
• In words like ਕੋਟੀ, ਅਖਰੀ, ਪੰਡਤੀ, ਮਤੀ, ਸਬਦੀ, "ੀ" is the final vowel.
• In words like ਘਰਹੁ, ਸਿਰਹੁ, ਦਿਲਹੁ, ਹਥਹੁ, the aunkar mark is the final vowel.
• In verb-forms like ਕਰਹਿ, ਬੋਲਹਿ, ਸੁਣਹਿ, ਵੇਖਹਿ, "ਿ" is the final vowel.
• In words like ਨਾਉ, ਬਾਉ, ਕਾਉ, ਸਾਉ, "ਉ" is the final vowel.
Within Gurbani, the grammatical marks attached to the final letters of words follow fixed, consistent rules. Where they carry deep significance for meaning, they are equally an inseparable part of correct pronunciation.
ਨਾਸਕੀ ਉਚਾਰਣNasal Pronunciation
ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਲਗਿਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅੰਜਨ ਜਾਂ ਸ੍ਵਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲੇ, ਅਥਵਾ, ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਅਨੁਸ੍ਵਾਰ (ਟਿੱਪੀ ਜਾਂ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਧੁਨੀ) ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਉਚਾਰਣ ਨਾਸਕੀ ਆਖੀਦਾ ਹੈ।
When, in pronunciation, the sound of a consonant or vowel is released through the nostrils, or the voice carries an anusvar (the sound of a tippi or bindi), such pronunciation is called "nasal".
ਦੁੱਤ ਉਚਾਰਣDutt Pronunciation
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਲੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅੱਖਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲ ਦੇ ਕੇ, ਅਥਵਾ ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦਾ ਦੁੱਤ ਕਰ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਉਚਾਰਣ ਨੂੰ ‘ਦੁੱਤ ਉਚਾਰਣ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਜਿਸ ਅੱਖਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੁੱਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਅੱਧਕ ( ੱ ) ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ—ਮਸਕਤਿ (ਮਸ਼ੱਕਤਿ), ਸਰਬਤ (ਸਰਬੱਤ), ਉਚਕਾ (ਉਚੱਕਾ), ਕੁਸਤ (ਕੁਸੱਤ), ਸੁਚਜੀ (ਸੁਚੱਜੀ), ਮੁਕਦਮ (ਮੁਕੱਦਮ), ਮੁਸਲਾ (ਮੁਸੱਲਾ), ਸਵਲੀ (ਸਵੱਲੀ), ਦੁਲਭ (ਦੁਲੱਭ) ਆਦਿ। ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧਕ ( ੱ ) ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਘੱਟ।
When a particular letter within a word is pronounced with special stress on its sound, or by doubling that sound, this is called "dutt pronunciation". In present-day Punjabi, an addhak ( ੱ ) is placed above, between the letter whose sound is to be doubled and the letter before it — for example: ਮਸਕਤਿ (ਮਸ਼ੱਕਤਿ), ਸਰਬਤ (ਸਰਬੱਤ), ਉਚਕਾ (ਉਚੱਕਾ), ਕੁਸਤ (ਕੁਸੱਤ), ਸੁਚਜੀ (ਸੁਚੱਜੀ), ਮੁਕਦਮ (ਮੁਕੱਦਮ), ਮਸਲਾ (ਮੁਸੱਲਾ), ਸਵਲੀ (ਸਵੱਲੀ), ਦੁਲਭ (ਦੁਲੱਭ), and so on. Close attention to the pronunciation of such words shows that the letters on either side of the addhak are both affected by stress — somewhat more on the letter to its right, somewhat less on the letter to its left.
ਦੁੱਤ ਅੱਖਰDutt Akhar — Doubled Letter
(ੳ) ਉਪਰ-ਥਲੇ ਲਿਖੇ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਜੁੱਟ ਨੂੰ ‘ਦੁੱਤ’ ਕਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਲਗਿਆਂ ਦੁੱਤ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਮਿਲਵਾਂ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਤ ਨੂੰ ਲਗੀ ਲਗ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਪੈਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਆਏ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
(ਅ) ਪੈਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਅਰਧ-ਸ੍ਵਰ ‘ਵ’ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਲਗ-ਮਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵਰ-ਧੁਨੀ (ਉ + ਅ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਅਰਧ-ਸ੍ਵਰ ‘ਯ’ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਲਗ-ਮਾਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵਰ-ਧੁਨੀ (ਇ + ਅ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
(a) A pair of two letters written one above the other is called a "dutt". In pronunciation, the sounds of both letters of a dutt are blended together softly. Any mark (lag) attached to the dutt is pronounced with the letter that appears as the foot-sign.
(b) The alternate vowel-sound of the semi-vowel "ਵ", when used as a foot-sign, is (ਉ + ਅ), while the alternate vowel-sound of the semi-vowel "ਯ" is (ਇ + ਅ).
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨੀSpecial Sound
ਪੰਜਾਬੀ ਲਿੱਪੀ ਦੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ (ਸ, ਖ, ਗ, ਜ, ਫ) ਦੀਆਂ ਦੋ ਦੋ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਤਾਂ ਮੂਲਕ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੀ ‘ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨੀ’ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿਚ ਉਪਰੋਕਤ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਸ਼, ਖ਼, ਗ਼, ਜ਼, ਫ਼)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, ਥਲੜੀ ਬਿੰਦੀ ਸਹਿਤ ਉਚਾਰਣ ਦੱਸਣ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ‘ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧੁਨੀ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Five letters of the Punjabi script (ਸ, ਖ, ਗ, ਜ, ਫ) each carry two sounds. One sound of these letters is the original one; to indicate the second, "special sound", present-day Punjabi script places a dot beneath these letters (ਸ਼, ਖ਼, ਗ਼, ਜ਼, ਫ਼). Pronouncing these letters together with the dot beneath them is what is meant by their "special sound".
ਹThe Letter HaHa
‘ਸਹਜ’, ‘ਸਹਸਾ’, ‘ਜਹ’, ‘ਕਰਹ’ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ‘ਹ’ ਮੁਕਤਾ (ਲਗ-ਰਹਿਤ) ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ (‘ਹਿ’) ਵਾਂਗ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ‘ਹ’ (ਮੁਕਤਾ) ਦੀ ਧੁਨੀ ਖੜੀ-ਤੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
In words like "ਸਹਜ", "ਸਹਸਾ", "ਜਹ", "ਕਰਹ", the letter "ਹ" is mukta (unmarked), but it is commonly, and incorrectly, pronounced as if it were "ਹਿ". The sound of mukta "ਹ" should be firm and upright.
ਭਾਰ ਸਹਿਤWith Stress
‘ਹ’ ਅੱਖਰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਅਥਵਾ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿਚ ‘ਦੁੱਤ-ਅੱਖਰ’ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਫਲ-ਸਰੂਪ ਸੰਬੰਧਤ ਅੱਖਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ‘ਭਾਰ ਸਹਿਤ ਉਚਾਰਣ’ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਪੈਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ( ੍ਹ ) ਦੀ ਸ੍ਵਰ-ਧੁਨੀ ਸਹਿਤ ਉਚਾਰਨਾ ਹੈ।
When the letter "ਹ", in its small symbolic form, is used as a "dutt-akhar" at the foot of another letter, the sound of that letter becomes heavier as a result. So "pronunciation with stress" means pronouncing the letter together with the vowel-sound carried by the foot-sign ( ੍ਹ ).
ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦCompound Words
ਜਦੋਂ ਦੋ ਵਖ ਵਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ ਘਾਟਾ ਕੀਤੇ ਬਗ਼ੈਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਗਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਇਕ ਸਾਂਝਾ (ਸੰਜੁਕਤ) ਸ਼ਬਦ-ਜੁੱਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ—ਗੁਰ-ਬਾਣੀ, ਨਾਮ-ਰਸ, ਗੁਰ-ਸਿਖ, ਹਰਾਮ-ਖ਼ੋਰ, ਬੋਲ-ਵਿਗਾੜ, ਗਲ-ਵਢ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨ, ਧਰਮ-ਖੰਡ, ਗਿਆਨ-ਖੰਡ, ਸਰਮ-ਖੰਡ, ਕਰਮ-ਖੰਡ, ਸਚ-ਖੰਡ ਆਦਿ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੁੱਟ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਰਥ ਨਿਖਰਦਾ ਹੈ।
When two separate words, without any addition to or omission from their preceding or following parts, are joined in their own form into a single combined word-pair, this is called a "samasi shabad" (compound word); for example — ਗੁਰ-ਬਾਣੀ, ਨਾਮ-ਰਸ, ਗੁਰ-ਸਿਖ, ਹਰਾਮ-ਖ਼ੋਰ, ਬੋਲ-ਵਿਗਾੜ, ਗਾਲ-ਵਢ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨ, ਧਰਮ-ਖੰਡ, ਗਿਆਨ-ਖੰਡ, ਸਰਮ-ਖੰਡ, ਕਰਮ-ਖੰਡ, ਸਚ-ਖੰਡ, and so on. Pronouncing such word-pairs together brings their meaning out clearly.
Note 1: For further information, see Sri Guru Granth Sahib Bodh, Part 2 — Gurbani Pronunciation.
Note 2: The mark "," is used within verse-lines to indicate a half-pause. Where a line's meaning called for a pause elsewhere for greater clarity, the same mark has been used there in a lighter form (",").
ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸਰਲ ਸਟੀਕSimple Commentary on Japji Sahib
ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਅਰੰਭਕ ਸਲੋਕMool Mantar & Opening Salok
ਸਿਰਜਨਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ-ਸੱਤਾ-ਸੰਪੰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਕੇਵਲ ਇਕ (ਅਦੁੱਤੀ) ਹੈ।
The creative, all-pervading, all-powerful Brahm is One alone (without a second).
(ਸਤਿ-ਸਰੂਪ ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ) ਨਾਮ (ਵੀ) ਸਤਿ-ਸਰੂਪ (ਸਦੀਵੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ) ਹੈ।
The Name (of the Oankar Brahm, whose nature is Truth) is also of the nature of Truth (of eternal existence).
(ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਚਨਾ ਦਾ) ਕਰਨਹਾਰ ਹੈ (ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਵੀ) ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
(The Oankar Brahm is) the Doer (of the entire visible and invisible creation) and is (also) all-pervading (within His creation).
(ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ) ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ (ਕਿਉਂਜੁ ਉਸ ਜਿੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ)। ਉਹ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ (ਕਿਉਂਜੁ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ)।
(The Oankar Brahm) is without fear (because there is no one else as great as He). He is free of enmity (because there is no one separate from Him).
(ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ) ਮੂਰਤੀ (ਨੂਰੀ ਹੋਂਦ-ਹਸਤੀ) ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।
The form (luminous being and presence) (of the Oankar Brahm) is free from the influence of Time.
(ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ) ਜੂਨ-ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਸੁਤੇ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ) ਹੈ।
(The Oankar Brahm) is free from birth and rebirth and is self-illuminated (come into being of Himself).
(ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਥਵਾ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਗੁਰੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ (ਫਜ਼ਲ) ਦੁਆਰਾ (ਹੀ ਸੰਭਵ) ਹੈ।
(The knowledge of the Oankar Brahm, or attaining Him, is possible) only through the Guru's Prasad (grace).
ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ।
The title of the Bani.
(ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਰਚਨਾ ਦੇ) ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਚ (ਨੂਰੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ) ਸੀ, ਜੁਗਾਂ (ਕਾਲ-ਰਚਨਾ) ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਚ (ਨੂਰੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ) ਸੀ।
(The Oankar Brahm) was True (of luminous existence) before the beginning (of the creation of the universe); He was True (of luminous existence) before the beginning of the ages (the creation of time).
ਹੁਣ (ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿਚ) ਵੀ ਸੱਚ (ਨੂਰੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ) ਹੈ, ‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ ਛਾਪ) ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸੱਚ (ਨੂਰੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ) ਹੋਵੇਗਾ ॥੧॥
He is True (of luminous existence) now also (in the present); 'Nanak' (the seal) — He will be True (of luminous existence) in the time to come as well. ||1||
(ਸਮੁੱਚਾ ਭਾਵ-ਓਅੰਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਨੂਰੀ ਹੋਂਦ ਸਦੀਵੀ ਹੈ।)
(Overall meaning: the luminous existence of the Oankar Brahm is eternal.)
ਪਉੜੀ ੧Pauri 1
(ਬਾਹਰਲੀ) ਸੁੱਚ-ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ (ਮਨ ਦੀ) ਸੁੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ (ਬਾਹਰਲੀ) ਸੁੱਚ ਲੱਖਾਂ ਵਾਰੀ ਕਰੀ ਜਾਵਾਂ ।
By (outward) cleansing and purification, (inner) purity (of the mind) cannot be attained, even if I keep performing (outward) cleansing hundreds of thousands of times.
(ਬਾਹਰੋਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ) ਮੋਨ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ (ਅੰਦਰਲੇ ਮਨ ਦੀ) ਚੁਪ (ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ) ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਇਕ-ਟਕ ਮੋਨ-ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਰਖਾਂ ।
By (outwardly, with the mouth) observing silence, the (inner) silence (of the mind, freedom from thoughts and counter-thoughts) cannot be attained, even if I remain in unbroken silent absorption.
(ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ) ਨਿਰ-ਅਹਾਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ (ਮਨ ਦੀ) ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਭੁੱਖ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ (ਇਕ ਪਾਸੇ, ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਸੰਕੋਚ ਕਰੀ ਰਖਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ) ਮੈਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰੀਆਂ (ਬ੍ਰਹਮੰਡ-ਭਵਨਾਂ ਦੇ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ) ਦੀਆਂ ਬੋਝਲ ਪੰਡਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂ ।
By remaining (bodily) without food, the hunger (of craving) of the mind cannot be removed, even if I (on the one hand, keep complete restraint from outward worldly things and on the other hand) tie up the heavy bundles (of the worldly things of the universes) of all the realms.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ (ਸਗੋਂ) ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਸਿਆਣਪਾਂ (ਭਾਵੇਂ ਪੱਲੇ) ਹੋਣ, ਪਰ (ਸਚਿਆਰ ਹੋਣ ਲਈ) ਇਕ (ਸਿਆਣਪ) ਵੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ (ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ)।
Even if I have thousands — indeed hundreds of thousands — of clever devices (in hand), not even one (cleverness) goes with me (for becoming a sachiar); it is of no avail.
(ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ) ਫਿਰ ਸਚਿਆਰ (ਸੱਚ ਦਾ ਧਾਰਨੀ) ਕਿਵੇਂ ਹੋਈਏ ? (ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਈ) ਕੂੜ ਦੀ ਕੰਧ ਕਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ?
(The question is:) Then how can we become sachiar (upholders of Truth)? How can the wall of falsehood (lying between the Supreme Soul and the individual soul) be broken?
(ਉੱਤਰ ਹੈ) ‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)-(ਕੂੜ ਦੀ ਕੰਧ ਹਟਾਉਣ ਅਥਵਾ ਸਚਿਆਰ ਹੋਣ ਲਈ ਸਹੀ ਵਿਧੀ) ਰਜ਼ਾਅ ਦੇ ਮਾਲਕ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨਾ (ਹੀ) ਹੈ । ਇਹ ਹੁਕਮ (ਧੁਰ ਦਰਗਾਹੋਂ ਜੀਵ ਦੇ) ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ (ਆਉਂਦਾ) ਹੈ ॥੧॥
(The answer is:) 'Nanak' (the seal) — (the right method of removing the wall of falsehood, or of becoming sachiar,) is (only) to walk in the Hukam (Command) of the Master of the Divine Will (Waheguru). This Hukam is written (from the Primal Court) along with the individual. ||1||
ਪਉੜੀ ੨Pauri 2
(ਹੁਕਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ) ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਰੂਪ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਹੁਕਮ ਨੂੰ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ।
(Under the Hukam of the Master of Hukam, Waheguru,) all visible and invisible forms come into existence. Hukam cannot be described (in full).
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਅ-ਜੰਤ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, (ਉਸ ਦੇ) ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ (ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ) ਵਡਿਆਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ।
Under the Hukam of Waheguru all beings come into existence; according to (His) Hukam (everyone) receives honour.
(ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ) ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਹੀ ਕੋਈ (ਜੀਵ) ਉਤਮ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ) ਹੈ, ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ। (ਉਸ ਦੇ) ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ (ਧੁਰ ਦਰਗਾਹੋਂ) ਲਿਖੇ (ਲੇਖਾਂ) ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਦੁਖ ਸੁਖ ਪਾਈਦੇ ਹਨ ।
Under the Hukam of (Waheguru) some (being) is exalted (supreme), some lowly. Under (His) Hukam, pain and pleasure are received according to what has been written (from the Primal Court).
ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ (ਬਖਸ਼ਸ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਦਾਤਿ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਈ (ਜੀਵ) ਹੁਕਮੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਸਦਾ ਹੀ (ਜੂਨਾਂ ਵਿਚ) ਭਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
Under the Hukam of Waheguru, the Master of Hukam, some beings receive a blessing (the gift of union with the Lord as grace); some (beings), under the Hukam of the Master of Hukam, are made to wander (in the cycle of births) forever.
(ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ) ਹਰ ਕੋਈ (ਹੁਕਮੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ) ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਹੈ, (ਉਸ ਦੇ) ਹੁਕਮ (ਦੇ ਘੇਰੇ) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ।
Everyone (who has come into existence) is within the Hukam (of Waheguru, the Master of Hukam); no one at all is outside the (sphere of His) Hukam.
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ (ਹੁਕਮੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ) ਹੁਕਮ ਨੂੰ (ਸਤ ਕਰਕੇ) ਬੁੱਝ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹਉਂ-ਹਉਂ, ਮੈਂ-ਮੈਂ (ਭਾਵ, ਹੰਕਾਰੀ ਬੋਲ) ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ॥੨॥
'Nanak' (the seal) — if any being understands the Hukam (of Waheguru, the Master of Hukam) (truly), then that person does not utter 'I, I' and 'me, me' (that is, egoistic speech). ||2||
ਪਉੜੀ ੩Pauri 3
(ਜਿੰਨਾ ਜਿੰਨਾ) ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਤਾਣ (ਬੁਧਿ ਬਲ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ) ਕੋਈ ਤਾਣ (ਤਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ) ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ । (ਅਨਵੈ)
(To the extent) that one has strength (intellectual power), (accordingly) one sings of the Mighty One (the all-pervading Brahm who possesses strength). (Anvay)
ਕੋਈ (ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ) ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ (ਉਸ ਦੀ) ਹਰੇਕ ਦਾਤਿ ਨੂੰ (ਉਸ ਦਾ) ਨੀਸਾਣੁ (ਬਖਸ਼ਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ) ਜਾਣਦਾ ਹੈ ।
Someone (sings of the mighty all-pervading Brahm) that he regards every gift (of His) as His Nisaan (a symbol of His grace).
ਕੋਈ (ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ) ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਹਨ । ਕੋਈ (ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ) ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ (ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰੀ) ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵੀਚਾਰ (ਕਰ ਸਕਣਾ) ਕਠਿਨ ਹੈ ।
Someone (sings of the mighty all-pervading Brahm) that His virtues and greatness are supreme. Someone (sings of the mighty all-pervading Brahm) that to contemplate His (many-sided) knowledge is difficult.
ਕੋਈ (ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ) ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ (ਅਦਭੁਤ) ਸਰੀਰ ਰਚ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ (ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ) ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਾਤਮਾ ਦਾ ਇਕ ਸਰੀਰ-ਚੋਲਾ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ (ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਰੀਰ-ਚੋਲਾ) ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
Someone (sings of the mighty all-pervading Brahm) that He creates the (wondrous) body out of dust. Someone (sings of the mighty all-pervading Brahm) that He takes one body-garment of the individual soul and then gives (another body-garment).
ਕੋਈ (ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ) ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਰ ਦਿਸਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
Someone (sings of the mighty all-pervading Brahm) that He appears and seems to be far away.
ਕੋਈ (ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ) ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ (ਹਰ ਥਾਵੇਂ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ) ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ (ਪਰਤੱਖ) ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
Someone (sings of the mighty all-pervading Brahm) that one beholds Him (everywhere and at all times) present and manifest (before one's eyes).
(ਹਰੇਕ ਕਥਨਹਾਰੇ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕੋਣ ਤੋਂ ਉਸ ਸਤਾਣੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ) ਕਥਾ-ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀ (ਅਮੁੱਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ) ਮੁੱਕਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਥਾ-ਕਹਾਣੀ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਵਾਰੀ (ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ) ਨਿਰੰਤਰ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।
(Every speaker, at different times and from his own viewpoint, has) narrated the tale (of that mighty all-pervading Brahm), yet His tale (being endless) does not come to an end; even though crores of beings have narrated this tale crores upon crores of times (in different ways) without ceasing.
ਦੇਣ ਵਾਲਾ (ਦਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਅਮੋਲਕ ਦਾਤਾਂ ਨਿਰੰਤਰ) ਦੇਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦਾਤਾਂ ਲੈ ਲੈ ਕੇ) ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ (ਜੀਵ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ) ਖਾਈ ਹੀ ਖਾਈ (ਨਿਰੰਤਰ ਭੋਗਦੇ) ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
The Giver (the Lord, the Bestower, continually) keeps giving (priceless gifts); the receivers (receiving gifts again and again) grow weary; from age to age (beings) have gone on (continually) eating and enjoying (the Lord's gifts).
ਹੁਕਮ ਵਾਲੇ (ਸਤਾਣੇ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ) ਦਾ ਹੁਕਮ (ਸਮੁੱਚੀ ਸੰਸਾਰਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ) ਚਲਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।
The Hukam of the Master of Hukam (the mighty and all-powerful all-pervading Brahm) is running (the whole sequence of the world's process).
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਉਹ (ਸਭ ਕਾਸੇ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ) (ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪਣੀ ਰਚੀ ਜਗਤ-ਖੇਡ ਨੂੰ) ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ॥੩॥
'Nanak' (the seal) — He (who is carefree of everything) (the all-pervading Brahm), beholding (the play of the world that He has created), is delighted. ||3||
ਪਉੜੀ ੪Pauri 4
ਮਾਲਕ-ਪ੍ਰਭੂ ਸੱਚਾ (ਸਦੀਵੀ ਹੋਂਦ ਵਾਲਾ) ਹੈ, ਉਸਦਾ ‘ਸਚ-ਸਰੂਪ’ ਨਾਮ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ, (ਜਿਸਦਾ) ਹੱਦ-ਬੰਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
The Master-Lord is True (of eternal existence); His 'true nature' is contained in the Name itself. His language is love, (which has) no limit or bound.
(ਜੀਵ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ) ਆਖਦੇ ਹਨ, (ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਦਾਤਾਂ) ਮੰਗਦੇ ਹਨ, (ਆਖਦੇ ਹਨ) ਐਹ ਦੇਹ, ਓਹ ਦੇਹ, (ਸਰਬ-ਸਮਰੱਥ) ਦਾਤਾਰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਤਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
(Beings make their own prayers before the Lord,) they speak, (they) ask (gifts of Him), (saying) 'give this, give that'; the (all-powerful) Giver bestows gifts on all.
(ਪ੍ਰਸ਼ਨ)—ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ (ਜੀਵਨ-ਲਕਸ਼) ਸਨਮੁਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਏ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਸ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਸਦਾ ਦਿਸਦਾ ਰਵੇ ?
(Question:) Then what (goal of life) should be placed before us, by which His Court may always remain visible?
(ਪ੍ਰਸ਼ਨ)—ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਕਿਹੜਾ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ) ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ ਜਾਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਆਰ ਕਰੇ ?
(Question:) What (excellent) word should be spoken with the mouth, on hearing which the Lord may love us?
(ਸਾਂਝਾ ਉੱਤਰ)—ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਸਫਲਾ ਕਰਨਾ (ਜੀਵਨ-ਲਕਸ਼ ਬਣਾਈਏ), ਸੱਚਾ-ਨਾਮ (ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲੀਏ ਅਤੇ ਇੰਜ) ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ (ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ) ਦੀ ਵੀਚਾਰ ਕਰੀਏ। (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਬੀ-ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਅਤੇ ਰੱਬੀ-ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣੀਏ)।
(The common answer:) Make the ambrosial hours fruitful (make this the goal of life); (speak with the mouth) the True Name and (thus) contemplate His greatness (His praise). (In this way may we become worthy of the vision of the Divine Court and of Divine love.)
(ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਦੁਆਰਾ (ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਦਾ) ਕੱਪੜਾ (ਸਿਰੋਪਾਉ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੁਆਰਾ (ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ) ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਉਪਰੋਕਤ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆਂ) ਜਾਣ ਲਈਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਦਾ ਪੁੰਜ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ॥੪॥
Through (the Lord's) grace the robe of honour (Siropa) (of His praise) is obtained; through His gracious glance the Lord's door that grants liberation (from birth and death) is obtained. 'Nanak' (the seal) — in this way (having understood the above mystery) one comes to know that the Embodiment of Truth (Waheguru) Himself is everything. ||4||
ਪਉੜੀ ੫Pauri 5
(ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਸੇ ਮੂਰਤੀ ਵਾਂਗ) ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ (ਕਿਧਰੇ ਕਿਸੇ ਧਰਮ-ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
(The all-pervading Brahm) can neither be fashioned (like an idol) nor be installed (anywhere in a place of worship).
(ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ) ਹੈ, (ਕੇਵਲ) ਉਹ ਹੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਲੇਪ-ਛੇਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।
(The all-pervading Brahm) is self-luminous; He alone is free from the taint of Maya.
ਜਿਸ ਜਿਸ ਜੀਵ ਨੇ (ਉਸ ਨੂੰ) ਸੇਵਿਆ (ਸਿਮਰਿਆ), ਉਸ ਉਸ ਨੇ (ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ) ਮਾਨ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Whichever being has served (remembered) Him has received honour and respect (in this world and the next).
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਉਸ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ (ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ) ਨੂੰ (ਸਦਾ) ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ)।
'Nanak' (the seal) — that treasure of virtues (the virtues of the all-pervading Brahm) should be (always) sung (that is, His praise should be sung).
(ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਸ) ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
(The praise of the all-pervading Brahm, the treasure of virtues,) should be sung, should be heard, and love for Him should be held in the mind.
(ਗੁਣੀ-ਨਿਧਾਨ ਦਾ ਜਸ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ, ਸੁਣਨਾ ਜਗਿਆਸੂ ਦਾ) ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ (ਉਸ ਨੂੰ) ਆਤਮ-ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਜ-ਘਰ (ਸ੍ਵੈ-ਸਰੂਪ) ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
(Lovingly singing and listening to the praise of the Treasure of Virtues) removes every kind of suffering (of the seeker), gives (him) inner peace, and leads (him) into his own home (his true Self).
ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਾਦ (ਸ਼ਬਦ-ਧੁਨਿ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਗਿਆਨ), ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਵੇਦ (ਸ਼ਾਸਤਰ-ਵੀਚਾਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਗਿਆਨ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ (ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿਚ) ਵਿਆਪਕ ਹੋਇਆ (ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ) ਹੈ।
Through the Guru alone is Naad (knowledge born of the Shabad-sound) obtained, through the Guru alone is Ved (knowledge born of scriptural reflection) obtained, and through the Guru alone (Brahm is perceived as) pervading (the whole universe).
(ਮੇਰੇ ਲਈ) ਗੁਰੂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਗੋਰਖ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹੀ ਪਾਰਬਤੀ ਮਾਈ (ਲੱਛਮੀ) ਹੈ (ਭਾਵ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਜੀਵਨ-ਧੁਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮੁਥਾਜੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ)।
(For me) the Guru alone is Shiva, the Guru alone is Gorakh (Vishnu) and Brahma, and the Guru alone is Parvati Mai (Lakshmi) (that is, the Guru alone is the axis of life, through whom no dependence remains on any goddess or deity).
ਜੇ ਮੈਂ (ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਆਤਮੇ) ਜਾਣ ਵੀ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ (ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਥਨ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਵਰਣਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
Even if I (come to know the all-pervading Brahm within my inner self), I cannot describe Him (fully), because His account cannot be fully described at all.
ਗੁਰੂ (ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ) ! ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੂਝ (ਸੋਝੀ) ਬੁਝਾਅ ਦਿਉ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਜੋ ਇਕੋ-ਇਕ ਦਾਤਾ (ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ) ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ (ਕਦੀ ਵੀ) ਭੁਲ ਨਾ ਜਾਏ ॥੫॥
O Guru (Patshah)! Grant me one understanding (insight): may the One Giver (the all-pervading Brahm) of all beings never (ever) be forgotten by me. ||5||
ਪਉੜੀ ੬Pauri 6
ਮੈਂ (ਕਿਸੇ) ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ (ਜਾ ਕੇ) ਇਸ਼ਨਾਨ ਤਾਂ ਕਰਾਂ ਜੇ (ਇੰਜ ਕਰਨ ਨਾਲ) ਉਸ (ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ) ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗ ਜਾਵਾਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲਗੇ ਬਗ਼ੈਰ (ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ) ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂ (ਕੀ ਲਾਭ)?
I would bathe (at a place of pilgrimage) only if (by doing so) I might please Him (the all-pervading Brahm). Without pleasing Him, what would I gain by bathing (at the pilgrimage place) — what benefit would it bring?
(ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ) ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, (ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ) ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੁ ਮੈਂ ਵੀ ਲੈ ਲਵਾਂ।
Of all the creation (of the all-pervading Brahm) that I see, what can anyone (in it) obtain without destiny (good fortune), that I too might take?
ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਕ (ਨਾਮ-) ਸਿਖਿਆ (ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ) ਸੁਣ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਤਿ ਵਿਚ (ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਰੂਪੀ) ਰਤਨ, ਜਵਾਹਰ, ਮਾਣਕ (ਆ ਪ੍ਰਗਾਸਦੇ) ਹਨ।
If even one (Naam-) teaching of the Guru is heard (with faith and devotion), then jewels, gems and rubies (in the form of divine virtues) (appear and shine) in the intellect.
ਗੁਰੂ (ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ)! ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੂਝ (ਸੋਝੀ) ਬੁਝਾਅ ਦਿਓ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਜੋ ਇਕੋ-ਇਕ ਦਾਤਾ (ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ) ਹੈ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ (ਕਦੀ ਵੀ) ਭੁਲ ਨਾ ਜਾਏ ॥੬॥
O Guru (Patshah)! Grant me one understanding (insight): may the One Giver (the all-pervading Brahm) of all beings never (ever) be forgotten by me. ||6||
ਪਉੜੀ ੭Pauri 7
ਜੇ (ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ) ਉਮਰ ਚਾਰ ਜੁਗ (ਲੰਮੀ) ਹੋ ਜਾਏ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦਸ-ਗੁਣਾ (ਵਧੇਰੀ) ਹੋ ਜਾਏ।
If (a person's) lifespan were to become four ages (long) — indeed even ten times (longer) than that.
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਨਵਾਂ ਹੀ ਹਿੱਸਿਆਂ (ਭਾਵ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ) ਵਿਚ ਜਾਣੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਕੋਈ (ਖ਼ੁਸ਼ਾਮਦ ਵਜੋਂ) ਉਸ ਨਾਲ ਹੋ ਤੁਰੇ।
If he were known in all nine regions of the earth (that is, in the whole world), and everyone were to follow along with him (in flattery).
(ਆਪਣੇ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਬਲ-ਬੋਤੇ) ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਚੰਗਾ ਰਖਵਾ ਕੇ (ਭਾਵ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਰੁਹਬ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਚੰਗਾ ਅਖਵਾ ਕੇ) ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਚੋਖਾ ਜਸ (ਨਾਮਣਾ) ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇ।
And, having (by the force of his own awe and dominance) made his name good (that is, having people speak well of him through intimidation), were to gain abundant fame (renown) and glory in the world.
ਜੇਕਰ ਉਸ (ਐਸ਼੍ਵਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ) ਨੂੰ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭੂ) ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ (ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਿਰਤਘਣ ਹੈ), ਫਿਰ ਉਸ (ਘਿਰਣਾ ਯੋਗ ਅਕਿਰਤਘਣ) ਦੀ ਖ਼ਬਰ-ਸਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ।
If that person (who has gained splendour) does not perceive (the Lord, the Giver, amid the gifts the Lord has bestowed) (then he is ungrateful); then no one even asks after such a (contemptible, ungrateful) person.
(ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ) ਦੋਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ (ਉਸ ਅਕਿਰਤਘਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ) ਕੀੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ (ਨਖਿਧ) ਕੀੜਾ ਮਿਥ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ (ਮੰਦੀਂ ਹੂੰ ਮੰਦੇ ਅਕਿਰਤਘਣ ਹੋਣ ਦਾ) ਦੋਸ਼ ਥਪਦਾ ਹੈ।
Even a person who is guilty (in the world's eyes) regards (that ungrateful person) as the worst of worms (a despicable worm) and levels upon him the charge (of being the lowest of the low, ungrateful).
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)-(ਦਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭੂ) ਅਜਿਹੇ ਨਿਰਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਉਪਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਣ (ਉਹ ਹੀ) ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
'Nanak' (the seal) — (the Lord, the Giver) shows kindness to such a person without virtue and makes him virtuous; indeed, He alone bestows virtues even on the virtuous.
(ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ) ਅਜਿਹਾ (ਸਮਰੱਥਾਵਾਨ) ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਸ (ਅਕਿਰਤਘਣ ਮਨੁੱਖ) ਨੂੰ, ਕੋਈ ਗੁਣ (ਉਪਕਾਰ) ਕਰ ਕੇ ਗੁਣਵਾਨ ਬਣਾ ਸਕੇ ॥੭॥
No one (in the world) is seen who (being capable) could make that (ungrateful person) virtuous by performing some kindness (favour) for him. ||7||
ਪਉੜੀ ੮Pauri 8
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਿਧਾਂ (ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੋਗੀਆਂ), ਪੀਰਾਂ (ਇਸਲਾਮੀ ਮੱਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ) ਅਤੇ ਸੁਰਿ-ਨਾਥਾਂ (ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਜੋਗੀ-ਰਾਜਾਂ ਵਾਲੀ ਕਲਾ ਸੁਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), the art of the Siddhs (yogis who have attained powers), the Pirs (religious leaders of the Islamic faith) and the Sur-Naths (the skill of accomplished master-yogis) is attained spontaneously.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਧਵਲ (ਸਨਾਤਨੀ ਮਨੌਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਚਿੱਟਾ ਬਲਦ) ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ (ਦੇ ਦੈਵੀ ਗੁਣ, ਕਰਮਵਾਰ ਧੀਰਜ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਸੁਤੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), the divine qualities of the earth, of Dhaval (according to the Sanatan belief, the white bull that supports the weight of the earth) and of the sky (respectively patience, righteousness and detachment) spontaneously enter within.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਨਾਲ (ਵੱਖ ਵੱਖ) ਟਾਪੂਆਂ, ਲੋਕਾਂ (ਪੁਰੀਆਂ) ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਮੰਡਲਾਂ (ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), (the all-pervasiveness of the Lord is experienced) in the (various) islands, realms (worlds) and the regions beneath the earth.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜਮਕਾਲ ਵਿਆਪ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), Death cannot overpower one.
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਖੇੜਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
'Nanak' (the seal) — (for the devotees who worship the Lord) joy is forever sustained.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਦੁਖਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥੮॥
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), sufferings and sins are destroyed. ||8||
ਪਉੜੀ ੯Pauri 9
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ (ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਇਆਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬ੍ਰਹਮ ਵਲੋਂ ਸਾਜੀ ਹੋਈ ਤ੍ਰਿਗੁਣੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), (knowledge comes) about Shiva, Brahma and Indra (and other deities — that all these deities move under the influence of the three-guna Maya created by the all-powerful Brahm).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਜੀਵ, ਮੁੱਖੋਂ (ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ) ਸਹਜੇ ਸਹਜੇ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), the being, with the mouth, (becomes) a gradual, effortless praiser (of the all-pervading Brahm).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਜੋਗ (ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ) ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਦੇ ਗੁਝੇ ਭੇਤ ਤਨ ਵਿਚੋਂ ਹੀ (ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਆਉਂਦੇ ਹਨ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), the hidden secrets of the method of Jog (union with the Lord) (come to be revealed) from within the body itself.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ, ਸਿਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ (ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਖਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ)। ‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਖੇੜਾ ਖਿੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), (the reality of) the Shastras, Smritis and Vedas (becomes known — that they only expound the three qualities). 'Nanak' (the seal) — (for the devotees who worship the Lord) joy ever remains in bloom.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥੯॥
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), all sufferings and sins are destroyed. ||9||
ਪਉੜੀ ੧੦Pauri 10
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸਤ (ਸੁੱਚਾ ਆਚਰਣ), ਸੰਤੋਖ (ਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਅ) ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ (ਸੁਤੇ-ਸਿਧ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), Sat (pure conduct), Santokh (a contented nature) and spiritual knowledge (are obtained spontaneously).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਅਠਾਹਠ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ (ਸੁਤੇ-ਸਿਧ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), bathing at the sixty-eight places of pilgrimage (is accomplished spontaneously).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ (ਸੁਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਵਿਦਿਆ) ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ (ਅਥਵਾ ਘਾਲਣਾ ਘਾਲ ਘਾਲ ਕੇ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), that honour and respect (is obtained spontaneously which scholars obtain) by reading and reading (studying) (or by performing labour upon labour).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਸਦਕਾ ਸਹਜ (ਬ੍ਰਹਮ) ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਸਹਜੇ ਹੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), the attention becomes joined to Sahaj (Brahm) effortlessly.
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਖੇੜਾ ਖਿੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
'Nanak' (the seal) — (for the devotees who worship the Lord) joy ever remains in bloom.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਸਦਕਾ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥੧੦॥
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), all sufferings and sins are destroyed. ||10||
ਪਉੜੀ ੧੧Pauri 11
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਗੁਣ-ਸਾਗਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਈਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਸਾਰੇ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ ਅਤੇ ਧਾਰਨੀ ਹੋ ਜਾਈਦਾ ਹੈ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), one becomes a fathomer of the oceans of virtue (that is, one becomes acquainted with, and a bearer of, all divine virtues).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੇਖ (ਇਸਲਾਮੀ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਵਿਦਵਾਨ), ਪੀਰ (ਇਸਲਾਮੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ), ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ (ਹੁਕਮਰਾਨ) ਆਦਿ (ਦੀਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ, ਭਾਵ, ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ ਰੁਤਬੇ ਸੁਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), (the stations of greatness, both in faith and in the world, are obtained spontaneously — those of) Sheikhs (Islamic elders, scholars), Pirs (Islamic religious leaders), Patshahs (rulers) and others.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਅੰਨ੍ਹੇ (ਅਗਿਆਨੀ ਜੀਵ) ਵੀ (ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਦਾ) ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), even the blind (ignorant beings) find the right path (of union with the Lord).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਦੇ ਫਲ-ਸਰੂਪ ਅਥਾਹ ਸਾਗਰ ਹਥਾਲਾ (ਹਾਥ ਵਾਲਾ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਅਤਿ ਡੂੰਘੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਦੀ ਥਾਹ-ਡੁੰਘਾਈ ਦੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ)।
As the fruit of hearing (the Guru's Naam-teaching), the unfathomable ocean becomes hand-deep (that is, understanding comes of the depth of the exceedingly deep world-ocean).
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਖੇੜਾ ਖਿੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
'Nanak' (the seal) — (for the devotees who worship the Lord) joy ever remains in bloom.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਸਦਕਾ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥੧੧॥
By the hearing of (the Guru's Naam-teaching), all sufferings and sins are destroyed. ||11||
ਪਉੜੀ ੧੨Pauri 12
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਮਨ ਬਚਨ ਕਰਮ ਕਰਕੇ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀ ਗਤੀ (ਉੱਚੀ ਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
The state (the high spiritual condition) of (truly) accepting (the Guru's Naam-teaching in thought, word and deed) cannot be fully described.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਫੜ ਮਾਰੇ (ਕਿ ਉਹ ‘ਮੰਨੇ ਕੀ ਗਤਿ’ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ), ਉਹ ਮਗਰੋਂ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫੜ ਫੋਕੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)।
If any person boasts (that he can fully describe the 'state of one who has accepted'), he repents afterwards (because his boast proves hollow).
(ਮੰਨੇ ਕੀ ਗਤਿ ਦੀ ਗੌਰਵਤਾ) ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਲਮ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ।
To write (the greatness of the state of acceptance) on paper there is neither any pen nor any writer.
(ਵੀਚਾਰਵਾਨ ਲੋਕੀ) ਨਿੱਠ ਕੇ (ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
(Thoughtful people) go on earnestly contemplating the acceptance (of the Guru's Naam-teaching).
(ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ) ਨਾਮ ਅਜਿਹਾ (ਪਾਰਸ-ਕਲਾ-ਸੰਪੰਨ) ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਂ ਹੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮਨ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੈ ॥੧੨॥
The Name (of Waheguru, who is free from the blackness of Maya) is such (endowed with the touchstone's power) that even the person who accepts the Name becomes free from the blackness of Maya; but only if someone comes to know how to accept the Name with the mind — such a person is rare indeed. ||12||
ਪਉੜੀ ੧੩Pauri 13
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ (ਰੱਬੀ) ਸੋਝੀ (ਸੂਝ-ਬੂਝ) ਹੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), (divine) understanding (insight) arises in the mind and in the intellect.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਵਨਾਂ (ਅਥਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ) ਦੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), a person comes to understand all the realms (or their workings).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ (ਵਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਮਦੂਤਾਂ ਦੀਆਂ) ਸੱਟਾਂ (ਮਾਰ) ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), a person does not take blows (beatings from vices and the messengers of death) in the face.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਨਾਲ (ਮਨੁੱਖ) ਜਮ ਦੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), (a person) does not fall into the power of Yama.
(ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ) ਨਾਮ ਅਜਿਹਾ (ਪਾਰਸ-ਕਲਾ-ਸੰਪੰਨ) ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਂ ਹੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮਨ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੈ॥੧੩॥
The Name (of Waheguru, who is free from the blackness of Maya) is such (endowed with the touchstone's power) that even the person who accepts the Name becomes free from the blackness of Maya; but only if someone comes to know how to accept the Name with the mind — such a person is rare indeed. ||13||
ਪਉੜੀ ੧੪Pauri 14
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ (ਪਰਮਾਰਥ ਦੇ ਸੱਚੇ) ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), no one can place any obstacle while one walks on the (true) path (of the highest spiritual purpose).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਜਗਿਆਸੂ ਸੋਭਾ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਪਰਗਟ ਹੋ ਕੇ (ਸੱਚੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ) ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), the seeker goes (to the True Court) manifest with honour and respect.
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ (ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ) ਉਹ ਮਾਰਗ-ਪੰਥ (ਗੁਰਮਤਿ ਗਾਡੀ ਰਾਹ) ਨਸੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਲਾਇਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। [ਗੁਰਮੁਖਾ ਨੋ ਪੰਥੁ ਪਰਗਟਾ ਦਰਿ ਠਾਕ ਨ ਕੋਈ ਪਾਇ ॥ ਪੰਨਾ ੪੧]
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), (the seeker) obtains that path (the Gurmat highway) which never wavers (is unshakable). [ਗੁਰਮੁਖਾ ਨੋ ਪੰਥੁ ਪਰਗਟਾ ਦਰਿ ਠਾਕ ਨ ਕੋਈ ਪਾਇ ॥ Ang 41]
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ (ਜਗਿਆਸੂ ਦਾ) ਰਿਸ਼ਤਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। (ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ) ਨਾਮ ਅਜਿਹਾ (ਪਾਰਸ-ਕਲਾ-ਸੰਪੰਨ) ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਂ ਹੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮਨ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੈ ॥੧੪॥
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), (the seeker's) relationship remains joined with Dharma. The Name (of Waheguru, who is free from the blackness of Maya) is such (endowed with the touchstone's power) that even one who accepts the Name becomes free from the blackness of Maya; but only if someone comes to know how to accept the Name with the mind — such a person is rare indeed. ||14||
ਪਉੜੀ ੧੫Pauri 15
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿੱਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ (ਜਗਿਆਸੂ) ਮੋਖ (ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ) ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), (the seekers) attain the Lord's door that gives Mokh (liberation from birth and death).
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿੱਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ (ਜਗਿਆਸੂ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ) ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਆਸਰੇ ਵਾਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।
By the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), (the seeker) brings (his whole) family under the Divine support.
(ਗੁਰੂ ਦੀ) ਗੁਰੂ-ਸਰੂਪ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਕਰਕੇ (ਜਗਿਆਸੂ ਆਪ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ) ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ (ਗੁਰ-ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ) ਤਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ।
By accepting the Guru-like teaching (of the Guru), (the seeker himself crosses over the world-ocean) and (through the spreading of the Guru's teaching) ferries others across.
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿੱਖਿਆ) ਮੰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਸਦਕਾ (ਜਗਿਆਸੂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ) ਭਿਖਿਆ ਖ਼ਾਤਰ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਕੇ (ਦਰ ਦਰ ’ਤੇ) ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ ਫਿਰਦੇ ।
'Nanak' (the seal) — by the acceptance of (the Guru's Naam-teaching), (seekers) do not wander (from door to door) as beggars for the alms (of spiritual knowledge).
(ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ) ਨਾਮ ਅਜਿਹਾ (ਪਾਰਸ-ਕਲਾ-ਸੰਪੰਨ) ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਾਲਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਂ ਹੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮਨ ਕਰਕੇ ਮੰਨਣਾ ਜਾਣ ਲਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੈ ॥੧੫॥
The Name (of Waheguru, who is free from the blackness of Maya) is such (endowed with the touchstone's power) that even one who accepts the Name becomes free from the blackness of Maya; but only if someone comes to know how to accept the Name with the mind — such a person is rare indeed. ||15||
ਪਉੜੀ ੧੬Pauri 16
(ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ) ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪੁਰਸ਼ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਦਰਿ ਵਿਚ) ਕਬੂਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। (ਅਜਿਹੇ) ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ-ਪੁਰਸ਼ ਹੀ ਮੁਖੀਏ ਜਾਣੀਦੇ ਹਨ।
(The exalted persons who hear and accept the Guru's Naam-teaching) are accepted (in the Lord's glance). (Such) exalted persons alone are regarded as the foremost (leaders).
(ਅਜਿਹੇ) ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ-ਪੁਰਸ਼ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ । (ਅਜਿਹੇ) ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ-ਪੁਰਸ਼ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ) ਦਰ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਰਾਜਾਨ-ਰਾਜ ਹੈ । (ਅਜਿਹੇ) ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ (ਸੁਰਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ) ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ (ਸ਼ਬਦ) ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
(Such) exalted persons receive honour and respect in the court (of the Lord). (Such) exalted persons gain glory at the door (of that Waheguru) who is the King of Kings. The attention (the centre of awareness) of (such) exalted persons is on the Guru (Shabad) alone.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ (ਕਰਤਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਬਾਰੇ ਕੁਝ) ਕਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ (ਦੀਰਘ) ਵੀਚਾਰ ਕਰ ਵੇਖੇ, ਕਰਤੇ ਜਾਂ ਕਰਤੇ ਦੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ (ਸੰਸਾਰ) ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ-ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ (ਲੱਗ ਸਕਦਾ)।
If any person speaks (something about the Creator or the universe He has created), let him contemplate (deeply) — no limit or estimate (can be found) of the Creator or of the (world) made by the Creator.
ਧੌਲ (ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਤ ਬਲਦ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਨਾਤਨੀ ਕਿਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿੰਙਾਂ 'ਤੇ ਥੰਮ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ) ਧਰਮ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਇਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ (ਭਾਵ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਧਰਮ, ਦਇਆ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ)।
Dhaul (the supposed white-coloured bull which, according to the Sanatan speculation, holds up the earth on its horns, but in reality) is Dharma, the son of Daya (compassion) (that is, the support of the earth arises from Dharma, which springs from compassion).
ਜਿਸ (ਧਰਮ) ਨੇ ਸੰਤੋਖ (ਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਕੇ (ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ) ਮਰਯਾਦਾ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਰਖਿਆ ਹੈ।
(Dharma) which, by establishing Santokh (a contented nature), has bound (the world-creation) within moral order.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ (ਧਰਮ ਦੇ ਧਰਣੀ-ਧਰ ਹੋਣ ਦੇ ਭੇਤ ਨੂੰ) ਜਾਣ ਲਏ ਤਾਂ ਉਹ (ਨਿਰਸੰਦੇਹ) ਸੱਚ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ, (ਕਿਉਂਜ) ਧਵਲ (ਧਰਮ) ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ (ਬੇਅੰਤ) ਭਾਰ ਹੈ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਲਦ ਦੇ ਚੁੱਕ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰਾ ਹੈ)।
If anyone (comes to know the secret of Dharma being the sustainer of the earth), he (undoubtedly) becomes sachiar (the embodiment of Truth), (for) how great (immense) a weight lies upon Dhaval (Dharma) (a weight beyond the capacity of any bull to lift).
(ਜੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਥੰਮ੍ਹਣ ਲਈ ਥੱਲੇ ਕਿਸੇ ਬਲਦ ਦੀ ਹੋਂਦ ਮੰਨ ਲਈਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਖਲੋਣ ਲਈ ਥੱਲੇ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ) ਧਰਤੀ ਥੱਲੇ ਹੋਰ ਬਲਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਧਰਤੀ ਪਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ ਥੰਮ੍ਹਣ ਲਈ ਹੋਰ ਹੋਰ ਬਲਦ ਵੀ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਸ (ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਬਲਦ) ਉਪਰ (ਉਪਰਲੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਬੇਅੰਤ) ਭਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਹੇਠਾਂ ਕਿਹੜਾ ਬਲ ਹੈ, (ਜਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਉਹ ਖੜਾ ਹੈ)?
(If, to support the weight of the earth, we accept the existence of a bull beneath it, then for that bull to stand there must be another earth beneath it, and) beneath that earth there must be another bull. (In this way) earth beyond earth would have to be accepted, and then, to bear its weight, still more bulls would have to be accepted. Upon that (lowest bull) would lie (the boundless weight of the upper earths and bulls) — what strength is there beneath it (by whose support it stands)?
(ਹਰੇਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਾਨਾ-ਪ੍ਰਕਾਰੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ) ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਹਨ।
(On every earth, in the Lord's many-sided creation) there are living beings of many species, many colours, and many names.
ਸਾਰਿਆਂ (ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ) ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦੀ ਹੁਕਮ-ਰੂਪੀ ਕਲਮ ਨਾਲ (ਵਿਧਾਤਾ ਵਲੋਂ ਕਰਮ-ਲੇਖ) ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
On all (living beings, upon their foreheads) the (record of deeds) has been written (by the Ordainer) with the pen of Hukam that moves without ceasing.
(ਜੀਵਾਂ ਦਾ) ਇਹ ਕਰਮ-ਲੇਖਾ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਲਿਖਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਲੇਖਾ ਕਿੰਨਾ ਹੀ (ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲਾ) ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ (ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਲਿਖਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰਾ ਹੈ)।
If any person knew how to write this record of deeds (of living beings), how vast (and extensive) this written record would become (beyond human understanding and power of writing)!
(ਹੇ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ! ਤੇਰਾ) ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਬਲ ਹੈ, ਕਿੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਦਾਤਿ ਹੈ, (ਇਸ ਦਾ) ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ?
(O Creator! Your) power is so great, Your form so beautiful, Your gift so great — who can know the extent (of this)?
(ਹੇ ਕਰਤਾਰ ! ਆਪ ਜੀ ਨੇ) ਇਕ ਸ਼ਬਦ-ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ (ਸ਼ਬਦ-ਹੁਕਮ ਦੁਆਰਾ) ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ-ਪਸਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
(O Creator! You) issued one Shabad-Hukam (Command-Word) and (through that Shabad-Hukam) brought into being the whole expanse of the universe.
ਉਸ (ਸ਼ਬਦ-ਹੁਕਮ) ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਚੇਤਨਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆ ਗਏ।
From that (Shabad-Hukam) hundreds of thousands of streams of consciousness came into existence.
(ਹੇ ਕਰਤਾਰ !) ਮੇਰੀ ਕੀ ਪਾਇਆਂ (ਹਸਤੀ) ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ (ਤੇਰਾ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ) ਵੀਚਾਰ (ਬਿਆਨ) ਕਰ ਸਕਾਂ।
(O Creator!) What is my standing (my worth) that I could contemplate (describe) (You or Your creation)?
ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਨਾ (ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਿਣਤੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ) ਇਕੋ ਵਾਰੀ (ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤੈਥੋਂ) ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂ ?
Why should I not (abandoning all calculations and reckonings) sacrifice myself to You (completely) all at once?
ਹੇ ਨਿਰੰਕਾਰ ! (ਆਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ !) ਜੋ ਕਾਰ (ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ) ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਲੀ ਹੈ। (ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ) ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਦਾਇਮ ਹੈਂ॥੧੬॥
O Formless One! (Waheguru, without form!) Whatever work (that is done) pleases You, that alone is good. (Though Your creation keeps changing within Your Hukam, yet) You are ever-stable and everlasting. ||16||
ਪਉੜੀ ੧੭Pauri 17
(ਨੋਟ—ਅਗਲੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ-ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।)
(Note — in the following pauris the streams of consciousness are described.)
(ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾ ਵਿਚ) ਅਸੰਖ (ਸੰਖਿਆ ਅਥਵਾ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ) ਜਪ ਜਪਣ ਵਾਲੇ (ਜਪੀ) ਹਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਪ੍ਰੇਮੀ) ਹਨ।
(In Waheguru's wondrous creation) there are countless (beyond number or count) reciters of Jap (japis), and countless lovers (premis).
ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਪੁਜਾਰੀ) ਹਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਤਪ ਤਾਉਣ ਵਾਲੇ (ਤਪੱਸਵੀ) ਹਨ।
There are countless worshippers (pujaaris), and countless practisers of austerities (tapasvis).
ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵਾਚਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੂੰਹ-ਜ਼ਬਾਨੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਵੇਦ-ਪਾਠੀ) ਹਨ।
There are countless readers of scriptures and reciters of the Vedas from memory (Ved-paathis).
ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਜੋਗ-ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਜੋਗੀ) ਹਨ, ਜੋ ਮਨ ਕਰਕੇ (ਮਾਇਕੀ ਧੰਧੇ ਤੋਂ) ਉਪਰਾਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
There are countless practitioners of yoga (yogis) who remain detached in mind (from worldly affairs).
ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ) ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਤ-ਜਨ ਹਨ।
There are countless devotees who contemplate (the Lord's) virtues and knowledge.
ਅਣਗਿਣਤ ਸਤਵਾਦੀ (ਸੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ) ਹਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਦਾਨੀ ਹਨ।
There are countless truthful ones (of pure and true conduct), and countless charitable givers.
ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਮੂੰਹਾਂ ਉੱਤੇ (ਭਾਵ, ਸਨਮੁੱਖ ਹੋ ਕੇ) ਲੋਹਾ ਖਾਣ (ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਸਹਾਰਨ) ਵਾਲੇ ਸੂਰਬੀਰ ਹਨ।
There are countless brave warriors who face iron (take the blows of weapons) on their faces (that is, face to face with the enemy).
ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਇਕ-ਟੱਕ ਮੋਨ-ਸਮਾਧੀ ਲਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੋਨੀ ਹਨ।
There are countless silent ones (monis) who remain in unbroken silent absorption.
(ਹੇ ਕਰਤਾਰ!) ਮੇਰੀ ਕੀ ਪਾਇਆਂ (ਹਸਤੀ) ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ (ਤੇਰਾ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ) ਵੀਚਾਰ (ਬਿਆਨ) ਕਰ ਸਕਾਂ।
(O Creator!) What is my standing (my worth) that I could contemplate (describe) (You or Your creation)?
ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਕੋ ਵਾਰੀ (ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤੈਥੋਂ) ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂ ?
Why should I not sacrifice myself to You (completely) all at once?
ਹੇ ਅਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਜੋ ਕਾਰ (ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ) ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਲੀ ਹੈ। (ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ) ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ-ਦਾਇਮ ਹੈਂ ॥੧੭॥
O Formless Waheguru! Whatever work (that is done) pleases You, that alone is good. (Though Your creation keeps changing within Your Hukam, yet) You are ever-stable and everlasting. ||17||
ਪਉੜੀ ੧੮Pauri 18
(ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾ ਵਿਚ) ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਘੋਰ ਅਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂ-ਮੂਰਖ (ਮਨੁੱਖ) ਹਨ।
(In Waheguru's wondrous creation) there are countless utterly ignorant people of the lowest degree, and great fools (among human beings).
ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਹਰਾਮ (ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਖਟਿਆ) ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਚੋਰ ਹਨ। ਅਣਗਿਣਤ ਹੀ ਹੁਕਮਰਾਨ (ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰੰਤਰ) ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੁਲਮ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
There are countless thieves who eat what is unlawful (earned by dishonesty). There are countless rulers who (continually) commit force and oppression (upon their subjects).
ਅਣਗਿਣਤ ਹਤਿਆਰੇ ਜੀਵ-ਹੱਤਿਆ ਕਮਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
There are countless murderers who go on committing the killing of living beings.
ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪੀ-ਜੀਵ (ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਯੰਤ) ਨਿਰਾ ਪਾਪ ਹੀ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
There are countless sinful beings who (throughout life) do nothing but sin.
ਅਣਗਿਣਤ ਝੂਠ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ (ਜੀਵਨ ਭਰ) ਝੂਠ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਏ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
There are countless merchants of falsehood who go about (all their lives) engaged in falsehood.
ਅਣਗਿਣਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ (ਜੀਵ ਨਿਰੰਤਰ) ਗੰਦ ਹੀ ਬਕਦੇ ਹਨ, ਗੰਦ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
There are countless people of corrupted intellect who (continually) utter only filth and eat only filth.
ਅਣਗਿਣਤ ਪਰਾਈ ਬਦਖੋਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰ 'ਤੇ (ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨ ਦਾ) ਭਾਰ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
There are countless slanderers of others who go on carrying on their heads the burden (of slander).
(ਆਪਣੇ ਸਿਖ-ਸੇਵਕਾਂ ਲਈ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਦਾ ਪੂਰਨਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰਦੇਵ ਕਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ) ਨੀਵਾਂ ਨਾਨਕ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਘਟੀਆ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਿਉਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ) ਵੀਚਾਰ ਕਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
(The Guru, setting the example of humility for His Sikhs and servants, says:) lowly Nanak speaks this reflection (on the people who engage in base conduct in the Lord's wondrous creation).
(ਹੇ ਨਿਰੰਕਾਰ!) ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਕੋ ਵਾਰ (ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤੈਥੋਂ) ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂ ?
(O Formless One!) Why should I not sacrifice myself to You (completely) all at once?
ਹੇ ਅਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ! ਜੋ ਕਾਰ (ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ) ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਭਲੀ ਹੈ। (ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ) ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ-ਦਾਇਮ ਹੈਂ ॥੧੮॥
O Formless Waheguru! Whatever work (that is done) pleases You, that alone is good. (Though Your creation keeps changing within Your Hukam, yet) You are ever-stable and everlasting. ||18||
ਪਉੜੀ ੧੯Pauri 19
(ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅਨੰਤ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ) ਅਣਗਿਣਤ ਨਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਥਾਨ ਹਨ।
(In the Creator's infinite creation) there are countless names (of beings, things and places) and countless places.
ਮਨੁੱਖੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ (ਮੰਡਲ) ਹਨ।
Beyond human reach and understanding there are countless realms (spheres).
ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵ (ਕਰਤੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਗੰਮ ਅਤੇ ਅਲੱਖ ਮੰਡਲਾਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਕਿਆਫ਼ੇ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਫੋਕੇ) ਕਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ (ਇਸ ਫੋਕੀ ਕਥਨੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ) ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ (ਚੜ੍ਹਦਾ) ਹੈ।
Countless beings make (hollow) statements (by making conjectures about the inaccessible and unknowable realms of the Creator's creation); upon their heads a burden (gathers) (because of this hollow talk).
ਅੱਖਰਾਂ (ਸ਼ਬਦਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Through letters (words) the Name of Waheguru can be taken; through letters His praise can be sung.
ਅੱਖਰਾਂ (ਸ਼ਬਦਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ (ਕਥਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਹੈ, ਗੀਤ (ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ) ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਘੋਖਵੀਂ ਵੀਚਾਰ (ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦੀ) ਹੈ।
Through letters (words) knowledge (is spoken), songs (are sung), (and) a searching contemplation of virtues (becomes possible).
ਅੱਖਰਾਂ (ਸ਼ਬਦਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਬਾਣੀ (ਬੋਲੀ) ਦਾ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣਾ (ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ)।
Through letters (words) alone the writing and speaking of the Bani (speech) (becomes possible).
ਅੱਖਰਾਂ (ਸ਼ਬਦਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਹੀ (ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ) ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੰਜੋਗ-ਲੇਖ (ਪੰਡਿਤਾਂ, ਪਾਂਧਿਆਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ) ਵਖਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Through letters (words) alone the destiny written upon the head (of every being) is expounded (by pundits, pandhas and astrologers).
ਜਿਸ (ਵਿਧਾਤਾ) ਨੇ (ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸੰਜੋਗ-ਲੇਖ) ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ (ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਸੰਜੋਗ-ਲੇਖ) ਨਹੀਂ ਹੈ।
The One (Ordainer) who has written (these destinies upon the heads of beings) has no destiny (written by any other) upon His own head.
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ (ਵਿਧਾਤਾ) ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ (ਇਹ ਸੰਜੋਗ-ਲੇਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ) ਪੈਂਦੇ, ਭਾਵ, ਉੱਕਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
As (the Ordainer) commands, so (these destinies) are laid down, that is, inscribed (upon the foreheads of beings).
ਜਿੰਨਾ ਵੀ (ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦਾ) ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ (ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਹੈ), ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ (ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ) ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।
All of whatever (expanse of nature) the Creator has made has (some) name.
ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ (ਭਾਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹਾ) ਕੋਈ ਵੀ ਥਾਉਂ ਨਹੀਂ। (ਹੇ ਕਰਤਾਰ !) ਮੇਰੀ ਕੀ ਪਾਇਆਂ (ਹਸਤੀ) ਹੈ ਕਿ (ਤੇਰਾ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ) ਵੀਚਾਰ ਕਥਨ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਕੋ ਵਾਰ (ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤੈਥੋਂ) ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂ ?
There is no place at all without a name (that is, one which has no name). (O Creator!) What is my standing (my worth) that I could describe (You or Your creation) in contemplation? Why should I not sacrifice myself to You (completely) all at once?
ਹੇ ਅਕਾਰ ਰਹਿਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ! ਜੋ ਕਾਰ (ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ) ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਭਲੀ ਹੈ। (ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ) ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ-ਦਾਇਮ ਹੈਂ ॥੧੯॥
O Formless Waheguru! Whatever work (that is done) pleases You, that alone is good. (Though Your creation keeps changing within Your Hukam, yet) You are ever-stable and everlasting. ||19||
ਪਉੜੀ ੨੦Pauri 20
ਜੇ ਦੇਹੀ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਗ; ਹੱਥ, ਪੈਰ ਆਦਿਕ (ਮੈਲ ਨਾਲ) ਭਰ ਜਾਏ;
If any part of the body — hands, feet and so on — becomes filled (with dirt);
ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਧੋਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ (ਅੰਗ) ਦੀ ਮੈਲ ਉਤਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
by being washed with water, the dirt of that (part) goes away.
ਜੇ ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ ਮੂਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਏ;
if a garment becomes impure with urine and the like;
ਸਾਬਣ ਲਾ ਕੇ ਉਹ (ਕੱਪੜਾ) ਧੋ ਲਈਦਾ ਹੈ।
by applying soap, that (garment) is washed.
ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਮਤਿ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜ ਜਾਏ;
if the human intellect becomes smeared with sins;
ਉਹ (ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਗੰਦ) ਨਾਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ (ਭਾਵਨੀ ਸਹਿਤ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ) ਧੋਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
that (filth of sins) can be washed away with love of Naam (by reciting Naam with devotion).
ਸ਼ੁਭ-ਕਰਮੀ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਕਰਮੀ (ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਸਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਆਚਰਣਿਕ ਲੱਛਣ ਕੇਵਲ) ਕਥਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਹੀਂ। (ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮ) ਕਰ ਕਰ ਕੇ (ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ) ਕਰਮ-ਬਿਓਰਾ ਲਿਖ ਕੇ (ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ) ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
'Good-doer' and 'sin-doer' (these two opposing ethical traits) are not merely words. By doing (good or bad deeds in life), one has to take along (with oneself to the Court) a written account (of the deeds done).
[ਜੋ ਧਰਮੁ ਕਮਾਵੈ ਤਿਸੁ ਧਰਮ ਨਾਉ ਹੋਵੈ ਪਾਪਿ ਕਮਾਣੈ ਪਾਪੀ ਜਾਣੀਐ॥ —ਪੰਨਾ ੧੩੮]
[ਜੋ ਧਰਮੁ ਕਮਾਵੈ ਤਿਸੁ ਧਰਮ ਨਾਉ ਹੋਵੈ ਪਾਪਿ ਕਮਾਣੈ ਪਾਪੀ ਜਾਣੀਐ॥ — Ang 138]
ਆਪ ਹੀ (ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਮ-ਬੀਜ) ਬੀਜ ਕੇ (ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਫਲ) ਆਪ ਹੀ ਖਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Having sown (the seed of good or bad deeds) oneself, one has to eat (its fruit) oneself.
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਹੁਕਮੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਹੀ (ਜੀਵ ਦਾ ਸੰਸਾਰ-ਕਰਮ-ਖੇਤਰ ਵਿਚ) ਆਉਣਾ (ਅਤੇ ਏਥੋਂ) ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ॥੨੦॥
'Nanak' (the seal) — it is under the Hukam of Waheguru, the Master of Hukam, that (the being's) coming (into the world's field of action) and going (from here) takes place. ||20||
ਪਉੜੀ ੨੧Pauri 21
ਤੀਰਥ (ਇਸ਼ਨਾਨ), ਤਪ-ਸਾਧਨਾ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤਰਸ ਅਤੇ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ (ਇਹ ਸਦ-ਗੁਣ ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਗਤੀ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸਾਧਨ ਮਾਤ੍ਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਦ-ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਿਥ ਕੇ) ਜੇ ਕੋਈ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਫਲ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤਿਲ ਮਾਤ੍ਰ (ਤੁਛ) ਆਦਰ ਹੀ (ਹੋ ਸਕਦਾ) ਹੈ।
Pilgrimage (bathing), austerity, compassion toward beings, and charity given (these virtues are merely means for the progress of life; if, regarding these virtues as the final aim of life) someone were to obtain (any fruit of them), it could be only a sesame-seed's worth (a trifle) of honour.
(ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਿਸ ਜਿਸ ਜੀਵ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾਮ-ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ) ਸੁਣਿਆ, ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ (ਇਸ ਨਾਲ) ਮਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ;
(On the other hand, whichever being) has listened to (the Guru's Naam-teaching), accepted it, and (through this) loved it in the mind;
(ਉਸ ਉਸ ਸਿਦਕਵਾਨ ਜਿਗਿਆਸੂ ਦਾ) ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਆਤਮ-ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਮਲ ਮਲ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
(that faithful seeker) gets to bathe, scrubbing thoroughly, at the inner pilgrimage-place of the soul.
(ਹੇ ਗੁਣੀ-ਨਿਧਾਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ !) ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਤੇਰੇ ਹੀ (ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ) ਹਨ, ਮੈਂ (ਨਿਰਗੁਣ) ਦਾ ਆਪਣਾ ਗੁਣ (ਖ਼ੂਬੀ) ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
(O Waheguru, Treasure of Virtues!) All virtues are Yours (given by You); I (who am without virtue) have no virtue of my own.
ਤੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤੇ ਬਗ਼ੈਰ, ਅਥਵਾ ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ (ਜੀਵ ਪਾਸੋਂ) ਭਗਤੀ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
Without Your kindness, without the bestowal of divine virtues, devotion cannot arise (from a being) at all.
(ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ !) ਤੂੰ ਕਲਿਆਣ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ ਹੈ।
(O Waheguru!) You are the embodiment of well-being; Your Bani is the form of Brahm.
ਤੂੰ ਸਤਿ ਸਰੂਪ, ਸੁੰਦਰਾਵਲਾ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਚਾਉ ਵਾਲਾ ਹੈਂ (ਭਾਵ, ਤੂੰ ‘ਸਚਿਦਾਨੰਦ’ ਹੈਂ)।
You are the embodiment of Truth, the Beautiful, and of everlasting joy in the mind (that is, You are 'Sachidanand').
ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਜਗਤ-ਪਸਾਰਾ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਉਹ ਵੇਲਾ ਕਿਹੜਾ ਸੀ, ਸਮਾਂ ਕਿਹੜਾ ਸੀ, ਥਿਤਿ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਵਧਾਅ ਘਟਾਅ ਮੂਜਬ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ) ਕਿਹੜੀ ਸੀ, ਵਾਰ ਕਿਹੜਾ ਸੀ ? ਰੁਤਿ ਕਿਹੜੀ ਸੀ, ਮਹੀਨਾ ਕਿਹੜਾ ਸੀ ?
At the time the expanse of the world came into existence, what was that hour, what was the time, what was the Thiti (count of days by the waxing and waning of the moon), what was the day of the week? What was the season, what was the month?
(ਨੋਟ--ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪੰਗਤੀਆਂ ਵਿਚ ‘ਸੁ’ ਅਤੇ ‘ਸਿ’ ਪੜਨਾਂਵ ਨਹੀਂ, ਕਾਵਿਕ ਸੁਹਜ-ਪਦ (ਯੋਜਕ) ਹਨ।)
(Note — in the above lines 'ਸੁ' and 'ਸਿ' are not pronouns; they are poetic ornamental words (particles).)
(ਜਗਤ-ਪਸਾਰੇ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੇ) ਵੇਲੇ (ਦੀ ਟੋਹ) ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪਾਈ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣ-ਲੇਖ (ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ) ਹੋਵੇ ।
(Of the time when the expanse of the world came into being) the pundits did not find any trace, so that any Puranic text (might have been written) by them on this matter.
ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਕੋਈ ਕੁਰਾਨ-ਲੇਖ ਲਿਖ ਦੇਂਦੇ ।
The Qazis too did not know that time, that they might have written any Quranic text concerning it.
(ਜਗਤ-ਪਸਾਰੇ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੀ) ਥਿਤਿ ਜਾਂ ਵਾਰ ਕੋਈ ਜੋਗੀ (ਨਛੱਤ੍ਰ-ਜੋਗਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ) ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਰੁੱਤ ਜਾਂ ਮਹੀਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ (ਸਿਆਣਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ) ।
The Thiti or day (of the coming into existence of the world's expanse) no Yogi (who knows the astrological conjunctions) knows, nor does any other wise person know the season or the month.
ਜਿਹੜਾ ਕਰਤਾ-ਪੁਰਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ (ਇਸ ਦੇ ਰਚਨ-ਕਾਲ ਬਾਰੇ) ਜਾਣਦਾ ਹੈ ।
The Creator who creates the creation — He Himself knows (about the time of its making).
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ (ਕਰਤਾ-ਪੁਰਖ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨ-ਕਾਲ ਬਾਰੇ) ਕੁਝ ਆਖਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਾਂ, ਕਿਵੇਂ (ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ, ਕਿਵੇਂ (ਉਸ ਦਾ ਭੇਤ) ਜਾਣਾਂ?
How can I say anything (about the nature of the Creator or the time of the creation's making)? How can I praise Him, how can I describe (His virtues), how can I know (His mystery)?
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)--ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ (ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਬਾਰੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਕਿਆਫ਼ੇ ਲਾ ਲਾ ਕੇ) ਆਖਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ (ਵਧੀਕ) ਸਿਆਣਾ (ਬਣ ਬੈਠਦਾ) ਹੈ ।
'Nanak' (the seal) — with the mouth everyone speaks (making conjectures about the Creator and His nature), and each sets himself up as wiser than the next.
ਜਿਸ ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਕੁਝ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਹਿਬ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੱਡੀ ਹੈ ।
He by whom everything that is done is being carried on — that Master is great; His greatness is great.
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)--ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ (ਕੁਝ ਹੋਇਆ) ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੇ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ) ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ॥੨੧॥
'Nanak' (the seal) — if any person thinks that he has become something by his own self, he does not gain honour when he goes hereafter (to the Lord's Court). ||21||
ਪਉੜੀ ੨੨Pauri 22
(ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦੀ ਕੁਦਰਤ-ਰਚਨਾ ਵਿਚ) ਲੱਖਾਂ ਪਾਤਾਲ ਹੀ ਪਾਤਾਲ (ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ) ਹਨ, ਲੱਖਾਂ ਅਕਾਸ਼ (ਪੁਲਾੜ) ਹੀ ਅਕਾਸ਼ (ਪੁਲਾੜ) ਹਨ ।
(In the Creator's creation of nature) there are hundreds of thousands of nether worlds upon nether worlds (the regions below the earth), hundreds of thousands of skies upon skies (firmaments).
ਵੇਦ ਇਕ-ਜ਼ਬਾਨ (ਹੋ ਕੇ) ਇਕ ਹੀ ਗੱਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓੜਕ (ਸਭ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਖਰ—ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਦੇ (ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ) ਅੰਤਲੇ ਹੱਦ-ਬੰਨੇ ਢੂੰਢ-ਭਾਲ ਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ (ਪਰ ਕੋਈ ਹੱਦ-ਬੰਨਾ ਲੱਭਾ ਨਹੀਂ)।
The Vedas, speaking with one voice, say the same thing: we have grown weary searching for the final limits (of the various aspects) of the Ultimate One (the summit of all — Waheguru) (but no limit has been found).
(ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਮਨੌਤ ਅਨੁਸਾਰ) ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਆਲਮ (ਭਾਵ, ਕੁਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕ) ਅਤੇ (ਸਾਮੀ ਮੱਤ ਦੀਆਂ) ਕਤੇਬਾਂ (ਕੁਰਾਨ, ਅੰਜੀਲ, ਤੌਰੇਤ, ਜੰਬੂਰ) ਵੀ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕਾਸੇ ਨੂੰ ਧਾਰਨ (ਇਸਥਿਤ ਕਰਨ) ਵਾਲਾ ਸਭ ਦਾ ਮੁੱਢ-ਮੂਲ ਇਕੋ (ਕਾਦਰ ਕਰੀਮ) ਹੈ।
(According to the Muslim belief) the eighteen thousand worlds (that is, the people of the whole world) and (the Semitic) scriptures (Quran, Injil, Torah, Zabur) too declare that the One (Creator, the Merciful) is the Sustainer and root-origin of all.
(ਜੇ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ) ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਏ, (ਪਰ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ)। ਲੇਖਾ ਲਿਖਦਿਆਂ ਲਿਖਦਿਆਂ (ਲੇਖਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ) ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਪਰ ਇਹ ਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ)।
(If an account of the Creator and His creation were possible) it could be written, (but this is not possible). While writing the account (those who write it perish themselves) (yet the account does not come to an end).
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਵੱਡਿਓਂ) ਵੱਡਾ ਆਖੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ॥੨੨॥
'Nanak' (the seal) — (the Creator) is called the greatest of the great; He Himself knows Himself (fully) alone. ||22||
ਪਉੜੀ ੨੩Pauri 23
ਸਾਲਾਹੀ (ਸਲਾਹੁਣ ਜੋਗ ਪ੍ਰਭੂ) ਨੂੰ ਸਾਲਾਹ ਸਾਲਾਹ ਕੇ ਜੇ ਸੁਰਤੀ (ਆਤਮ-ਚੇਤਨਾ) ਏਸੇ (ਪਰਮ-ਚੇਤਨਾ) ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ (ਇਸ ਦੀ ਅੱਡਰੀ ਹੋਂਦ) ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੀਦੀ। [ਸੁਰਤੀ ਸੁਰਤਿ ਰਲਾਈਐ ਏਤੁ ॥ - ਪੰਨਾ ੮੭੮] (ਭਾਵ, ਪਰਮ-ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਈਦਾ ਹੈ ਜੇ ਆਤਮ-ਚੇਤਨਾ ਇਸ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦੇਈਏ।)
If, by praising again and again the Praiseworthy One (the Lord who is worthy of praise), the consciousness (the individual awareness) becomes absorbed in this very (Supreme Consciousness), (its separate existence) can no longer be found. [ਸੁਰਤੀ ਸੁਰਤਿ ਰਲਾਈਐ ਏਤੁ ॥ — Ang 878] (that is, one becomes the Supreme Consciousness itself if one merges the individual consciousness into it.)
(ਜਿਵੇਂ ਕਿ) ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੇ (ਜਦੋਂ) ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ (ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ) ਨਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ (ਭਾਵ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅੱਡਰੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ)।
(Just as) rivers and streams, when they fall into the ocean, are then no longer known (as separate from the ocean) (that is, they no longer have any separate existence).
ਸਮੁੰਦਰਾਂ (ਜਿੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਅਮੀਰੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ) ਸ਼ਾਹ-ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਲੇ (ਅਮਿਣਵਾਂ) ਮਾਲ ਦੌਲਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੀੜੀ (ਤੁਛ ਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ) ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜੇਕਰ (ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!) ਤੂੰ ਉਸ (ਨਾਚੀਜ਼ ਜੀਵ) ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਵਿਸਰ ਨਾ ਜਾਏਂ॥੨੩॥
Kings and emperors (who have the vastness and wealth of oceans and claim authority over the oceans), who have (immeasurable) wealth and riches in their possession, cannot equal an ant (a being of insignificant standing), if (O Lord!) You do not slip from the mind of that (insignificant being). ||23||
ਪਉੜੀ ੨੪Pauri 24
ਸਿਫਤੀ (ਸਿਫਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ) ਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਦ-ਬੰਨਾ ਨਹੀਂ।
There is no limit to the praises of the Praiseworthy One (the Lord who possesses praise).
(ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ) ਆਖੀ ਜਾਣ ਨਾਲ (ਉਸ ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਸਾਂਝ ਤਾਂ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ) ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ (ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ)।
By speaking (His praises) (spiritual fellowship with Him may come about, but) His end (cannot be found).
(ਨਿਰੰਤਰ ਕੁਝ) ਕਰੀ ਜਾਣ ਨਾਲ (ਕਰਤਾਰ ਦਾ) ਅੰਤ ਨਹੀਂ (ਲੱਭ ਸਕਦਾ)। (ਦਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ) ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ (ਲੱਭ ਸਕਦਾ)।
By (continually) doing (something), the end (of the Creator) cannot be found. By giving (something out of what the Lord, the Giver, has given), His end (cannot be found).
(ਸੁੰਦਰਾਵਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ) ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ (ਲੱਭ ਸਕਦਾ), (ਕਾਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਅਸਚਰਜ ਲੀਲ੍ਹਾ ਨਿਰੰਤਰ) ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ (ਲੱਭ ਸਕਦਾ)।
By (continually) looking (with the eyes at the varied nature of the Beautiful Lord), His end (cannot be found); by (continually) listening (to the wondrous play of the Creator and His creation), His end (cannot be found).
(ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਰਚਣ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ) ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਮੰਤਵ (ਸੰਕਲਪ) ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
What purpose (intent) is in the (Lord's) mind (concerning the creating and running of creation) — its end cannot be known.
(ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ) ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜਿੰਨਾ ਜਗਤ-ਪਸਾਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
Of all the expanse of the world that (the Lord) has made, no end can be known.
(ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਰਚਨਾ ਦਾ) ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਉਰਵਾਰ ਪਾਰ (ਹੱਦ-ਬੰਨਾ) ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
(Of the Lord and the creation He has fashioned) there is no end; no limit on this side or that (boundary) of Him can be known.
(ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ) ਅੰਤ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਜੀਵ ਤਰਲੋ-ਮੱਛੀ ਹੋਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ (ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ) ਦੇ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ।
Many beings keep struggling (to find the Lord's) end, but the ends of Him (the Lord and the various aspects of His creation) cannot be found.
ਅੰਤਲਾ ਸਾਰ-ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬੇਅੰਤਤਾ ਬਾਰੇ) ਜਿੰਨਾ ਵਧੀਕ ਆਖਦੇ ਜਾਈਏ, (ਉਸ ਦੀ ਬੇਅੰਤਤਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ) ਓਨਾ ਹੀ ਵਧੀਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
The final conclusion is that no one can know His (the Lord's) end. The more one goes on speaking (of the Lord's infinity), the more (the expanse of His infinity) goes on increasing.
(ਬੇਅੰਤ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਮਾਲਕ-ਪ੍ਰਭੂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ।
The Master-Lord (of infinite virtues) is very great; His status is very high.
ਉਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ (ਸਰਵੁੱਚ) ਹੈ।
His Name is the highest of the high (supreme).
ਜੇ ਕੋਈ ਏਡਾ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ (ਜੇਡਾ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ);
If anyone were so high (as high as the Lord is);
ਉਹ ਹੀ ਉਸ ਉੱਚੇ (ਪ੍ਰਭੂ) ਨੂੰ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, (ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ)।
he alone could know that High One (the Lord) (fully), (but there is no such one).
ਜਿੱਡਾ ਵੱਡਾ (ਪ੍ਰਭੂ) ਆਪ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਆਪ ਹੀ (ਆਪਣੇ ਵਡੱਪਣ ਨੂੰ) ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
As great as the Lord Himself is, He Himself and He alone knows (His own greatness).
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)--ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਦਰਿ ਦੁਆਰਾ ਹੀ (ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ, ਬਚਨ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉੱਚਿਓਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਵੱਡਿਓਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਣ ਦੀ) ਦਾਤਿ (ਨਸੀਬ ਹੁੰਦੀ) ਹੈ ॥੨੪॥
'Nanak' (the seal) — it is only through the glance of grace of the (Lord) who bestows blessings that the gift (of accepting Him in thought, word and deed as the highest of the high and the greatest of the great) (is obtained). ||24||
ਪਉੜੀ ੨੫Pauri 25
(ਵੱਡਿਓਂ ਵੱਡੇ ਦਾਤਾਰ ਦਾ) ਪ੍ਰਸਾਦ (ਫ਼ਜ਼ਲ) ਬਹੁਤਿਓਂ ਬਹੁਤਾ ਹੈ, (ਜੋ) ਲਿਖਿਆ (ਲਿਖਤ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ) ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
The grace (of the Giver who is the greatest of the great) is immense beyond measure, (which) cannot be written (described in writing).
(ਉਹ ਵੱਡਿਓਂ) ਵੱਡਾ ਦਾਤਾਰ ਹੈ, (ਜਿਸ ਨੂੰ) ਨਾ ਕੋਈ ਤਿਲੁ (ਛਲ ਕਪਟ) ਹੈ ਨਾ ਤਮਾਅ (ਲਾਲਚ)। (ਭਾਵ, ਦਾਤਾਂ ਦਿੰਦਿਆਂ ਨਾ ਉਹ ਕੋਈ ਫੋਕਾ ਵਿਖਾਵਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਦੀ ਮੁਥਾਜੀ ਹੈ)।
(He is the) greatest of the great Giver, (in whom) there is neither a trace (of guile or deceit) nor greed. (That is, in giving gifts He neither makes any hollow show nor does He depend on any flattery).
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸੂਰਮੇ (ਉਸ ਵੱਡ-ਦਾਤਾਰ ਤੋਂ) ਅਪਾਰ ਜੋਧਨ-ਸ਼ਕਤੀ (ਸੂਰਮਗਤੀ) ਮੰਗਦੇ ਹਨ।
Many brave warriors (ask of that Great Giver) for boundless warrior-strength (heroism).
ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਦਾਤਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਮੰਗਤੇ) ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ (ਅੰਦਾਜ਼ਾ) ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
There are so many (other beggars who ask for gifts) whose number cannot be reckoned (estimated).
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਿਕਾਰੀ ਜੀਵ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਖਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
So many vicious beings, immersed in vices, die and perish.
ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਅਕਿਰਤਘਣ ਜੀਵ ਉਸ ਦਾਤਾਰ ਤੋਂ ਅਮੋਲਕ ਦਾਤਾਂ) ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਮੁਨਕਰ ਹੋਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
So many (ungrateful beings, having taken priceless gifts from that Giver) go on denying (Him).
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਜੀਵ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਅਮੋਲਕ ਦਾਤਾਂ) ਬੇਸਮਝਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਖਾਈ ਹੀ ਖਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਭਾਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਲਕਸ਼ ਕੇਵਲ ਭੋਗ-ਬਿਲਾਸ ਹੀ ਹੈ। ਗੁਰਵਾਕ—ਗਰਧਪ ਵਾਂਗੂ ਲਾਹੇ ਪੇਟਿ॥—ਪੰਨਾ ੨੦੧)।
So many beings go on eating (the Lord's priceless gifts) continuously, like the senseless. (That is, those whose aim of life is only enjoyment and pleasure. Gurvaak — ਗਰਧਪ ਵਾਂਗੂ ਲਾਹੇ ਪੇਟਿ॥ — Ang 201).
(ਹੇ ਵਿਧਾਤੇ ਪ੍ਰਭੂ!) ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ (ਤੇਰੀ ਰਜ਼ਾਅ ਵਿਚ) ਸਦੀਵ-ਕਾਲ ਦੁਖ ਭੁਖ ਦੀ ਮਾਰ (ਵਗੀ ਰਹਿੰਦੀ) ਹੈ।
(O Ordainer Lord!) So many beings suffer (in Your Will) the blows of pain and hunger forever.
ਹੇ ਦਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ! ਇਹ (ਦੁਖ ਅਤੇ ਭੁਖ) ਵੀ ਤੇਰੀ ਦਾਤਿ ਹੀ ਹਨ।
O Lord, the Giver! These (pain and hunger) too are Your gifts.
ਬੰਦੀ (ਮਾਇਕੀ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ) ਅਤੇ ਖਲਾਸੀ (ਮਾਇਕੀ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ) ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾਅ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Bondage (imprisonment in worldly bonds) and liberation (freedom from worldly bonds) occur only within the Lord's Will.
ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ (ਭਾਣੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਛੁਟ) ਕੋਈ ਹੋਰ (ਵਿਚਾਰੁ) ਆਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
No person can say anything else (apart from the principle of Bhaana, the Divine Will) at all.
ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਜੀਵ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਵੇ (ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੰਦੀ ਤੇ ਖਲਾਸੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਭੂ-ਰਜ਼ਾਅ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ);
If some foolish being were to begin saying (that there could be some cause, other than the Lord's Will, for the bondage and liberation of beings);
ਉਹ (ਮਤਿ-ਹੀਣਾ ਮਨੁੱਖ) ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ (ਇਸ ਅਵੱਗਿਆ ਵਜੋਂ) ਜਿੰਨੀਆਂ (ਚੋਟਾਂ) ਉਹ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ।
only he (the witless person) knows how many (blows) he endures on his face (as a consequence of this disobedience).
ਉਹ (ਅਜਿਹੇ) ਭੀ ਟਾਵੇਂ ਟਾਵੇਂ (ਜੀਵ) ਹਨ, ਜੋ (ਯਥਾਰਥ ਕਥਨ) ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ (ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਬਿਵਸਥਾ) ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ (ਆਪਣੀ ਰਜ਼ਾਅ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ) ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
Only a rare few (beings) are there who (speak the truth) saying that the Lord Himself knows (the inner condition of beings) and Himself gives (the needed gifts within His Will).
ਜਿਸ ਜੀਵ ਨੂੰ (ਪ੍ਰਭੂ) ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ (ਦੀ ਵੱਡਮੁੱਲੀ ਦਾਤਿ) ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇਵੇ;
The being upon whom (the Lord) bestows His praise (the priceless gift of praising Him);
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਉਹ (ਜਾਣੋ) ਪਾਤਿਸ਼ਾਹਾਂ ਸਿਰ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਹੈ ॥੨੫॥
'Nanak' (the seal) — he (know it) is the king above kings. ||25||
ਪਉੜੀ ੨੬Pauri 26
(ਅਮੁੱਲ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦੇ) ਗੁਣ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, (ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਮੁੱਲ ਗੁਣਾਂ ਦੇ) ਵਣਜ ਵੀ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ।
The virtues (of the priceless Creator) are beyond price; the trading (in those priceless virtues) is also beyond price.
(ਅਮੁੱਲ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਵਾਪਾਰੀ ਵੀ ਅਮੋਲਕ ਹਨ (ਅਤੇ ਅਮੁੱਲ ਗੁਣਾਂ ਦੇ) ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਅਮੋਲਕ ਹਨ।
The traders (who trade in priceless virtues) are also priceless, and the treasuries (of priceless virtues) are also priceless.
ਜਿਹੜੇ (ਵਡਭਾਗੇ ਜੀਵ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਾਹ ਪਾਸ) ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਮੋਲਕ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ (ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਝ ਕੇ) ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਮੋਲਕ ਹਨ।
Those (fortunate beings who come to the Guru-Shah to trade in priceless virtues) are priceless; those who (having purchased the priceless virtues) carry them away are priceless.
ਅਮੋਲਕ ਹਨ ਉਹ ਜੀਵ ਜੋ (ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ) ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਮੋਲਕ ਹਨ ਉਹ ਜੋ (ਇਸ ਅਮੋਲਕ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨੀ ਦੇ ਸਿਰ-ਸਦਕੇ ਗੁਣੀ-ਨਿਧਾਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿਚ) ਸਮਾਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Priceless are those beings who remain in devotion and faith (to Waheguru, the Master of virtues); priceless are those who (by the grace of this priceless devotion) remain merged (in Waheguru, the Treasure of Virtues).
(ਧਰਮ-ਧੁਜਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਥਾਪਿਆ ਹੋਇਆ) ਧਰਮ-ਰਾਜਾ ਅਥਵਾ ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ-ਨਿਆਉਂ ਅਮੋਲਕ ਹੈ (ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਆਉਂ ਵਰਤਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ-ਦਰਬਾਰ (ਕਚਹਿਰੀ) ਵੀ ਅਮੋਲਕ ਹੈ।
(Appointed by Waheguru, the Standard-bearer of Dharma,) the Righteous Judge (Dharma-Raja) or His righteous justice is priceless, (and) His Court of Dharma (courtroom) where righteous justice is administered is also priceless.
(ਧਰਮ-ਨਿਆਉਂ ਵਰਤਾਉਣ ਲਈ) ਅਮੋਲਕ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ-ਕੰਡਾ, ਅਤੇ ਅਮੋਲਕ ਹੈ (ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋਖਣ ਵਾਲਾ) ਧਰਮ-ਵੱਟਾ।
(For administering righteous justice) priceless is His balance of righteousness (scale), and priceless is the weight of righteousness (which weighs the deeds of beings).
(ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦਾ) ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹਰੇਕ ਦਾਨ ਅਮੋਲਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮੋਲਕ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ-ਨੀਸ਼ਾਨ। ਅਮੋਲਕ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦੁ (ਫ਼ਜ਼ਲ), ਅਮੋਲ ਹੈ ਉਸ ਦਾ (ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਹੁਕਮ।
Every gift bestowed by (the Creator) as a blessing is priceless, and priceless is His Name-insignia. Priceless is His Prasad (grace), priceless is His Hukam (which runs the management of the world-creation).
(ਅਮੋਲਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ) ਅਮੋਲਕ ਹੀ ਅਮੋਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ (ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
(The priceless Waheguru and everything of His) is priceless beyond priceless, which cannot be (fully) described.
(ਬੇਅੰਤ ਜੀਵ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਮੋਲਕ ਦਾਤਾਂ ਬਾਰੇ) ਆਖ ਆਖ ਕੇ ਅਤੇ (ਅਮੁੱਲਤਾ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਲਈ) ਸੁਰਤੀ ਬਿਰਤੀ ਲਾ ਲਾ (ਜੋੜ ਜੋੜ) ਕੇ ਹਾਰ-ਹੁਟ ਗਏ, (ਪਰ ਅਮੁੱਲਤਾ ਦੀ ਥਾਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ)।
(Countless beings, speaking about the priceless virtues of the Creator and His priceless gifts,) and having fixed their attention (joined their consciousness) again and again (in order to fathom the priceless), have grown exhausted and worn out, (but have not been able to fathom the priceless).
ਵੇਦ-ਪਾਠੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ-ਪਾਠੀ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ (ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Reciters of the Vedas and of the Puranas describe (the priceless virtues of the Creator) through the recitation of the Vedas and Puranas.
(ਕਿੰਨੇ ਹੀ) ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ (ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ (ਲੰਮੇ ਚੌੜੇ) ਵਖਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(So many) learned (scholars) describe (the priceless virtues of the Lord) and deliver (lengthy) discourses on it.
(ਕਿੰਨੇ ਹੀ) ਬ੍ਰਹਮੇ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਇੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(So many) Brahmas describe (the priceless virtues of the Lord), so many Indras describe them.
(ਕਿੰਨੀਆਂ) ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ (ਕਿੰਨੇ) ਕਾਨ੍ਹ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(So many) Gopis and (so many) Kanhs (Krishnas) describe (the priceless virtues of the Lord).
(ਕਿੰਨੇ ਹੀ) ਸ਼ਿਵ ਜੀ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਕਿੰਨੇ ਹੀ) ਸਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜੋਗੀਰਾਜ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(So many) Shivas describe (the priceless virtues of the Lord); (so many) master-yogis who have attained powers describe them.
ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ) ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਬੁਧੀਮਾਨ (ਉਸ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
So many intelligent beings created (by Waheguru) describe (His priceless virtues).
(ਕਿੰਨੇ ਹੀ) ਰਾਖਸ਼ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, (ਕਿੰਨੇ ਹੀ) ਦੇਵਤੇ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। (ਕਿੰਨੇ ਹੀ) ਦੈਵੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਸੇਵਕ-ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(So many) demons describe (the priceless virtues of the Lord), (so many) deities describe them. (So many) men of divine nature and sages and seers describe (the priceless virtues of the Lord) in a spirit of service.
ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਹੋਰ) ਜੀਵ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਹੀ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ (ਆਖੀ ਹੀ ਜਾਂਦੇ) ਹਨ।
So many (other) beings describe (the priceless virtues of the Lord) and go on speaking continuously.
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਜੀਵ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ) ਵਰਣਨ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਕੂਚ ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
So many beings are departing (from the world) after (continually) describing (the priceless virtues of the Lord).
(ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਵੱਲੋਂ) ਬੇਅੰਤ ਜੀਵ (ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੇ ਏਨੇ ਹੀ (ਉਸ ਵੱਲੋਂ) ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਅਨੇਕ ਜੀਵ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਪੂਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
Countless beings (who describe the priceless virtues) have been created (by the Creator). Even if as many more were created (by Him), still these many beings would not be able to describe (the priceless virtues of the Lord) completely.
ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਉਹ (ਪ੍ਰਭੂ) ਹੋਣਾ ਚਾਹੇ, ਓਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
As great as He (the Lord) wishes to be, He can be that great.
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਉਹ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ (ਆਪਣੇ ਵਡੱਪਣ ਨੂੰ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ (ਕੋਈ ਬੜਬੋਲਾ ਮਨੁੱਖ) ਕੋਈ ਵਿਗਾੜੂ ਬੋਲ ਆਖਦਾ ਹੈ (ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਤਾਂ ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਸਿਰ ਮੂਰਖ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਹਾਂ ਮੂਰਖਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)॥੨੬॥
'Nanak' (the seal) — that Eternal Lord Himself knows (His own greatness) completely. If (some talkative person) utters some perverse word (that he knows or can tell the greatness of the Great Master completely), he is written down as a fool among fools (that is, he is counted among the greatest of fools). ||26||
ਪਉੜੀ ੨੭Pauri 27
(ਹੇ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ! ਤੇਰਾ) ਉਹ ਦਰ ਕੈਸਾ (ਅਦਭੁਤ) ਉਹ ਘਰ ਕੈਸਾ (ਅਨੂਪਮ) ਹੈ, ਜਿਥੇ ਬੈਠ ਕੇ (ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ) ਸਾਰੀ (ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੇਰਾ) ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰ-ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
(O Creator!) What a (wondrous) door of Yours, what an (incomparable) home of Yours it is, sitting in which (one experiences that) all (nature) is contemplating (You) and You are caring for all.
(ਉਸ ਦਰ-ਘਰ ਵਿਖੇ) ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰੇ ਅਨਿਕ ਪ੍ਰਕਾਰੀ ਨਾਦ (ਧੁਨੀ) ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਜੇ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ) ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
(In that door and home) there are instruments producing sounds of countless kinds, beyond number, and so many who play (these instruments).
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਰਾਗ, ਰਾਗਣੀਆਂ ਸਹਿਤ ਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਗ ਰਾਗਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰਾ ਜੱਸ) ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
So many ragas, along with their raginis, are being sung, and so many are the singers (who sing Your praise through these ragas and raginis).
(ਹੇ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ!) ਤੈਨੂੰ (ਤੇਰਾ ਜਸ) ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, (ਤੇਰੇ) ਦੁਆਰੇ ਉੱਤੇ (ਬੈਠਾ) ਧਰਮ-ਰਾਜਾ (ਤੈਨੂੰ) ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
(O Creator!) Air, water and fire are singing (Your praise) to You; the Righteous Judge (Dharma-Raja) (seated) at Your door is singing (to You).
ਤੈਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਧਰਮ-ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀ) ਚਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤ, ਜੋ (ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ) ਲਿਖਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਕਰਮ-ਲੇਖੇ ਉੱਤੇ) ਧਰਮ-ਰਾਜਾ (ਧਰਮ-ਨਿਆਉਂ) ਵੀਚਾਰਦਾ ਹੈ।
Chitra and Gupta (the scribes of the Righteous Judge), who know how to write (the account of beings' deeds), sing to You. (On the account of deeds written and delivered by them) the Righteous Judge (of righteous justice) deliberates.
ਤੈਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਾਜੇ ਸਵਾਰੇ ਹੋਏ (ਤੇਰੇ ਦੁਆਰੇ ਉੱਤੇ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਦੇ) ਸਦਾ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
Shiva, Brahma and the other gods and goddesses sing to You; adorned by You (praising You at Your door) they always receive glory.
ਇੰਦਰ-ਪਦਵੀ ਉੱਤੇ ਉਪੱਸਥਿਤ (ਬਿਰਾਜਮਾਨ) ਹੋਏ ਹੋਏ (ਅਣਗਿਣਤ) ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਦਰ ਉੱਤੇ (ਤੈਨੂੰ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
(Countless) Indras, seated on the throne of Indra (enthroned), along with the deities, are singing (to You) at Your door.
(ਅਣਗਿਣਤ) ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਜੋਗੀ-ਰਾਜ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਮਗਨ ਹੋਏ ਹੋਏ (ਤੈਨੂੰ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਵੀਚਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਾਧਕ ਵੀ (ਤੈਨੂੰ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
(Countless) master-yogis who have attained powers, immersed in meditation, are singing (to You), and seekers engaged in the contemplation of knowledge also sing (to You).
(ਅਣਗਿਣਤ) ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖੀ (ਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਜੀਵ ਤੈਨੂੰ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਲੜਾਕੇ ਜੋਧੇ ਵੀ (ਤੈਨੂੰ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
(Countless) celibates, truthful ones and contented ones (beings who hold a contented nature) are singing (to You); valiant warriors too are singing (to You).
ਪੰਡਿਤ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ (ਵੇਦਾਂ) ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵੀਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਵੇਦਾਂ ਸਮੇਤ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ (ਤੈਨੂੰ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
The pundits who read and contemplate the compositions of the sages and seers (the Vedas) are singing (to You) along with the Vedas, through the ages.
ਸੁਰਗਪੁਰੀ, ਮਾਤ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਤਾਲ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, (ਤੈਨੂੰ) ਹੀ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
The beauties of the heavenly realm, the mortal world and the nether world, who captivate the mind, are singing to You alone.
ਤੇਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਰਤਨ (ਦੈਵੀ-ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਤ ਸਤ-ਪੁਰਸ਼) (ਤੈਨੂੰ ਹੀ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਠਾਹਠ ਤੀਰਥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਚਰਨਾਂ) ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂ-ਬਲੀ ਸੂਰਮੇ ਅਤੇ ਜੋਧੇ (ਤੈਨੂੰ ਹੀ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਚਾਰੇ ਖਾਣੀਆਂ (ਅੰਡਜ, ਜੇਰਜ, ਸੇਤਜ, ਉਤਭੁਜ ਤੇਰਾ ਹੀ ਜਸ) ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
The jewels (men of truth adorned with divine virtues) created by You are singing (to You alone), at whose (feet) the sixty-eight places of pilgrimage dwell. Mighty warriors and heroes are singing (to You alone); the four sources of life (egg-born, womb-born, sweat-born, earth-born — sing Your praise alone).
(ਤੇਰੇ) ਰਚ ਰਚ ਕੇ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਰਖੇ ਹੋਏ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੰਡ ਮੰਡਲ (ਹਿੱਸੇ) (ਤੈਨੂੰ ਹੀ) ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
The many universes made and sustained by You, and their various regions and spheres (parts), are singing (to You alone).
ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ-ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗੀਜੇ, ਰਸ-ਲੀਨ ਅਤੇ ਰਸ-ਪੂਰਤ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਜੋ (ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨੀ ਸਦਕਾ) ਤੈਨੂੰ ਭਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ (ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ) ਤੈਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Your devotees who are dyed in the colour of Your love, absorbed in its sweetness and filled with it, who (through faith and devotion) become pleasing to You — they alone (in the true sense) sing to You.
ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਤੈਨੂੰ) ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ (ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ) ਮੇਰੀ ਸਿਮਰਤੀ (ਚੇਤੇ) ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾਨਕ ਕੀ ਵੀਚਾਰ ਆਖੇ ?
So many others (beings) sing (to You); (all of) them cannot come into my memory. What reflection can Nanak offer about them?
ਉਹੀ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਹ ਹੀ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਸੱਚੀ (ਸਦਾ-ਥਿਰ) ਹੈ।
He (Waheguru) and He alone is the Eternal Master; He Himself is True, and His greatness too is True (everlasting).
ਜਿਸ (ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ) ਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਹੈ, (ਪਹਿਲਾਂ) ਭੀ ਹੈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗੇ ਨੂੰ ਭੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਨਾ ਕਦੀ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈ।
The One (Creator) who has made this creation is now, (was before) too, and will be hereafter also. He is never born and never dies.
ਜਿਸ (ਪ੍ਰਭੂ) ਨੇ ਰੰਗ-ਰੰਗ ਦੀ, ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀ ਜਿਨਸੀ (ਸਮੱਗ੍ਰੀ) ਰਚ ਰਚ ਕੇ ਮਾਇਆ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ (ਜਗਤ) ਰਚ ਰਚ ਕੇ (ਨਿਰੰਤਰ) ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹਬਾਨੀ (ਸਾਰ-ਸੰਭਾਲ) ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ (ਪ੍ਰਸਿੱਧ) ਹੈ।
The One (Lord) who, making and making, has created Maya (the creation) of every colour, of every kind and variety of substance (material) — having made His creation, He (continually) watches over it (cares for it), as befits His (renowned) greatness.
ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ (ਬੇਪਰਵਾਹ ਕਰਤਾਰ) ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਕੁਝ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ (ਉਸ ਦੇ ਭਾਣੇ ਮੂਹਰੇ ਕੋਈ) ਹੁਕਮ (ਹੀਲ-ਹੁੱਜਤ) ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
Whatever pleases Him (the carefree Creator), that alone He does; therefore no command (no argument or dispute) can be made (against His Will).
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਉਹ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਹੈ, ਸ਼ਾਹਾਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾਅ (ਆਗਿਆ) ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ॥੨੭॥
'Nanak' (the seal) — He is the King, the Master even of kings and emperors; it is right to remain in His Will (command). ||27||
ਪਉੜੀ ੨੮Pauri 28
(ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀ) ਸੰਤੋਖ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਿਤੇ 'ਤੇ ਸ਼ਾਕਰ ਰਹਿਣ) ਨੂੰ ਮੁੰਦਰਾ, ਸਰਮ (ਉੱਦਮ) ਨੂੰ ਖੱਪਰ ਤੇ ਬਗਲੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ (ਪ੍ਰਭੂ-ਲਿਵ) ਦੀ ਸੁਆਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
(The Gurmukh Yogi) adopts Santokh (remaining grateful for what the Lord has given) as the earrings, Saram (diligent effort) as the begging-bowl and bag, and the ash of Dhyan (attunement to the Lord).
ਕਾਲ (ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਦਰ) ਨੂੰ ਗੋਦੜੀ, ਦੇਹੀ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ (ਗੁਰਮਤਿ-ਜੋਗ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਵਸੀਲਾ) ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਜੋਗ ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
They regard Kaal (the sheet of time) as the patched cloak, the body as the Kuaari (the means of practising Gurmat-yoga) and firm faith as the method and the staff of yoga.
ਸਾਰੀ (ਲੋਕਾਈ) ਨੂੰ ਜਮਾਤੀ (ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲ) ਜਾਣਨਾ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ) ਆਈ ਪੰਥ (ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਸਿਰਮੌਰ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਕ ਫਿਰਕਾ) ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜਗਤ ਜਿੱਤ ਲਿਆ (ਜਾਣਦੇ ਹਨ)।
To regard the whole (of humanity) as fellow-students (companions in attaining Brahm-knowledge) — this is (their) adherence to Ai Panth (a supreme and ideal sect of yogis). They know that by conquering the mind the world is conquered.
ਉਹ (ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀ) ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਆਦੇਸ-ਜੋਗ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੁੱਢ-ਮੂਲ ਹੈ, ਰੂਪ-ਰੰਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਆਦਿ (ਮੁਢ) ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹਤੇ (ਮਾਰੇ) ਜਾਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੋ ਵੇਸ (ਸਤਿ-ਸਰੂਪ) ਵਾਲਾ ਹੈ॥੨੮॥
That (Gurmukh Yogi) bows only to that Primal One (Akal Purakh), who is the root and origin of all, distinct from form and colour, who has no beginning of His own, who is free from being struck down (killed), and who has been of one Form (Truth-embodied) through the ages. ||28||
ਪਉੜੀ ੨੯Pauri 29
(ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀਆਂ ਲਈ) ਆਤਮ-ਗਿਆਨ (ਆਦਰਸ਼ਕ) ਭੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੀਅ-ਦਇਆ (ਗਿਆਨ-ਭੰਡਾਰੇ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ਕ) ਵਰਤਾਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ (ਹੋ ਰਹੀ ਸ਼ਬਦ-ਧੁਨਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ਕ) ਨਾਦ ਵਜਦੇ ਹਨ।
For (Gurmukh Yogis) spiritual knowledge is the (ideal) food, compassion for beings is (the ideal) distribution (of the storehouse of knowledge), and within every being (the Shabad-sound that resounds is for them the ideal) Naad that plays.
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਆਪ (ਖੁਦ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਸਭ ਕਿਸੇ ਦਾ) ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਨਾਥ (ਮਾਲਕ) ਹੈ, ਸਾਰੀ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਜਿਸ ਦੀ ਨਥੀ (ਹੁਕਮ ਰਾਹੀਂ ਕਾਬੂ ਕੀਤੀ) ਹੋਈ ਹੈ। (ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਨਾਥ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਸਾਂਝ ਪਾਉਣੀ ਹੀ ਅਸਲ ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਹੈ), ਰਿਧੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ (ਕਰਾਮਾਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ (ਹੋਛੇ) ਚਸਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
(Their firm conviction is that) the One Himself (the Creator Himself) is the mighty Nath (Master) (of all), by whom the whole (creation) is yoked (controlled through Hukam). (For them, attaining spiritual fellowship with the Master of creation is itself the real riddhi-siddhi); riddhis and siddhis (miraculous powers) are other kinds of (shallow) attractions.
(ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ) ਸੰਜੋਗੁ (ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨੇਮ) ਅਤੇ ਵਿਜੋਗੁ (ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨੇਮ) ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। (ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ) ਲਿਖੇ ਲੇਖੇ ਅਨੁਸਾਰ (ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ) ਛਾਂਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੇ (ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ) ਹਨ।
Sanjog (the unalterable law of union) and Vijog (the unalterable law of separation) (made by the Lord) — these two run the world's process. According to the account written (by the Lord), (beings) receive their respective shares (allotments).
ਉਹ (ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀ) ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਆਦੇਸ-ਜੋਗੁ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੁਢ-ਮੂਲ ਹੈ, ਰੂਪ-ਰੰਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਆਦਿ (ਮੁਢ) ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹਤੇ (ਮਾਰੇ) ਜਾਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੋ ਵੇਸ ਵਾਲਾ (ਸਤਿ-ਸਰੂਪ) ਹੈ ॥੨੯॥
That (Gurmukh Yogi) bows only to that Primal One (Akal Purakh), who is the root and origin of all, distinct from form and colour, who has no beginning of His own, who is free from being struck down (killed), and who has been of one Form (Truth-embodied) through the ages. ||29||
ਪਉੜੀ ੩੦Pauri 30
ਇਕ ਮਾਈ (ਮਾਇਆ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੂਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਚੇਲੇ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਣੇ (ਇਕ ਪੌਰਾਣਿਕ) ਮੰਨੌਤ ਹੈ।
It is a (Puranic) belief that one Mai (Maya) gave birth by a special method, from whom three disciples came into being.
ਇਕ (ਚੇਲਾ) ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਹੈ, ਇਕ (ਚੇਲਾ) ਭੰਡਾਰਾ ਰਖਣ ਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ (ਚੇਲਾ) (ਰਚਨਾ ਨੂੰ) ਲੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਬਾਣ (ਵਾਦੀ) ਵਾਲਾ (ਭਾਵ, ਸੰਘਾਰ-ਕਰਤਾ--ਸ਼ਿਵਜੀ) ਹੈ।
One (disciple) is the creator of the world (Brahma), one (disciple) is the keeper and distributor of the storehouse (Vishnu), and one (disciple) has the habit (inclination) of dissolving (the creation) (that is, the destroyer — Shiva).
ਜਿਵੇਂ ਉਸ (ਮਾਈ-ਮਾਇਆ) ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਉਹ (ਆਪਣੇ ਤਿੰਨਾਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ) ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ (ਪਰ ਮਾਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਵੇਂ ਚਲਦੀ ਹੈ) ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ (ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਦਾ) ਫ਼ਰਮਾਨ (ਹੁਕਮ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
As it pleases her (Mai-Maya), so she directs (her three disciples) (but Maya is not independent in herself; she moves) as the command (Hukam) (of the Creator) directs.
ਉਹ (ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਮਾਈ-ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ) ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਇਹ ਬੜਾ ਅਸਚਰਜ ਕੌਤਕ ਹੈ।
He (the Creator) (continually) watches (Mai-Maya and her disciples), but they do not see Him; this is a most wondrous play.
ਉਹ (ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀ) ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਆਦੇਸ-ਜੋਗੁ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੁਢ-ਮੂਲ ਹੈ, ਰੂਪ-ਰੰਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਆਦਿ (ਮੁਢ) ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹਤੇ (ਮਾਰੇ) ਜਾਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੋ ਵੇਸ ਵਾਲਾ (ਸਤਿ-ਸਰੂਪ) ਹੈ ॥੩੦॥
That (Gurmukh Yogi) bows only to that Primal One (Akal Purakh), who is the root and origin of all, distinct from form and colour, who has no beginning of His own, who is free from being struck down (killed), and who has been of one Form (Truth-embodied) through the ages. ||30||
ਪਉੜੀ ੩੧Pauri 31
(ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਦਾ ) ਟਿਕਾਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰੇ ਹਰੇਕ ਲੋਕ (ਭਵਨ) ਵਿਚ ਹਨ।
The abode (of the Creator, the Fashioner) and His storehouses are in every realm (world).
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ (ਭਾਵ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ) ਇਕੋ ਵਾਰ (ਭੰਡਾਰਿਆਂ ਵਿਚ) ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Whatever exists (that is, everything has been) placed (in the storehouses by the Lord) all at once.
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ (ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ) ਪੈਦਾ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ (ਨਿਰੰਤਰ) ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
The Creator, the Fashioner, (having created His creation) is (continually) caring for it.
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਸੱਚ ਸਰੂਪ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਦੀ (ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਦੀ) ਕਾਰ ਵੀ ਸੱਚੀ ਹੈ [ਇਸ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਤਿਲ (ਵਿਖਾਵੇ ਦਾ ਕਪਟ) ਹੈ, ਨਾ ਤਮਾ (ਲਾਲਚ)]।
'Nanak' (the seal) — the work (of the creation of nature and of its continual care) of the Embodiment of Truth (Waheguru) is also true [there is in it neither any trace (of deceit for show) nor greed].
ਉਹ (ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਗੀ) ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਆਦੇਸ-ਜੋਗੁ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ-ਮੁਢ ਹੈ, ਰੂਪ-ਰੰਗ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਆਦਿ (ਮੁਢ) ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹਤੇ (ਮਾਰੇ) ਜਾਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਕੋ ਵੇਸ ਵਾਲਾ (ਸਤਿ ਸਰੂਪ) ਹੈ॥੩੧॥
That (Gurmukh Yogi) bows only to that Primal One (Akal Purakh), who is the root and origin of all, distinct from form and colour, who has no beginning of His own, who is free from being struck down (killed), and who has been of one Form (Truth-embodied) through the ages. ||31||
ਪਉੜੀ ੩੨Pauri 32
ਇਕ ਜੀਭ ਤੋਂ ਲੱਖ (ਜੀਭਾਂ) ਹੋ ਜਾਣ, ਲੱਖ ਤੋਂ ਹੋ ਜਾਣ ਵੀਹ ਲੱਖ (ਭਾਵ, ਅਣਗਿਣਤ)।
May one tongue become hundreds of thousands (of tongues), and may hundreds of thousands become twenty hundred-thousand (that is, countless).
(ਜਪਣ ਨੂੰ ਹੋਵੇ) ਕੇਵਲ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ (ਨਾਮ-ਜਾਪ ਦੇ) ਲੱਖ ਲੱਖ ਗੇੜੇ ਆਖੇ (ਦਿੱਤੇ) ਜਾਣ (ਭਾਵ, ਨਾਮ-ਜਾਪ ਦੀ ਅਤੁੱਟ ਅਭਿਆਸ-ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ)।
(For reciting) only the Name of the Lord of the world (Waheguru), and let hundreds of thousands of rounds (of the recitation of Naam) be spoken (performed) (that is, let the unbroken practice of the recitation of Naam be undertaken).
ਏਸ (ਨਾਮ-ਜਾਪ ਦੇ) ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਪਤਿ-ਪਉੜੀਆਂ (ਪਤੀ-ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ) ਹਨ, ਇਹ ਪਉੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਈਏ ਤਾਂ (ਪਤੀ-ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨਾਲ) ਇਕ-ਮਿਕਤਾ (ਆਤਮ-ਅਭੇਦਤਾ) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
On this path (of the recitation of Naam) there are the steps of the Husband-Lord (steps of union with the Husband-Lord); if these steps are climbed, oneness (spiritual merger) (with the Husband-Lord) is attained.
ਗਗਨ-ਮੰਡਲ (ਉੱਚੀ ਆਤਮਿਕ ਉਡਾਰੀ) ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ (ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਅਥਵਾ ਗਗਨ-ਉਡਾਰੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਾਇਆ ਦੇ) ਕੀੜਿਆਂ (ਕੂੜੇ ਸਾਕਤਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ (ਮਾਨੋਂ ਅਕਾਸ਼-ਉਡਾਰੀ ਲਾਉਣ ਦੀ) ਰੀਸ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ।
On hearing the talk of the sky-realm (the lofty spiritual flight), even the worms (false materialists, the worms of Maya, who crawl upon the earth or lack the capacity for sky-flight) feel the urge (as if) to imitate (flying in the sky).
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)-(ਨਾਮ ਦੇ ਅਜਪਾ ਜਾਪ ਦੁਆਰਾ ਪਤੀ-ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕਤਾ, ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਚਤੁਰਾਈ ਜਾਂ ਤਾਣ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ) ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪਾਈਦੀ ਹੈ। ਝੂਠ ਵਿਚ ਗ੍ਰਸਤ (ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਹਰ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਸਾਕਤ ਮਨੁੱਖ) ਦੀ (ਨਾਮ-ਜਾਪ ਅਥਵਾ ਗਗਨ-ਉਡਾਰੀ ਦੀ ਫੋਕੀ ਸ਼ੇਖੀ) ਝੂਠੀ ਗੱਪ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ॥੩੨॥
'Nanak' (the seal) — (oneness with the Husband-Lord through the ajapa recitation of Naam is attained not through one's own cleverness or strength, but) only through the glance of grace of the Lord. The (hollow boast of reciting Naam or of flying to the sky) of a person (an unfaithful person, deprived of the Lord's grace because of being) enmeshed in falsehood is nothing but false gossip. ||32||
ਪਉੜੀ ੩੩Pauri 33
(ਜੀਵ ਦਾ) ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਨਾ (ਆਪਣਾ) ਕੋਈ ਵੱਸ (ਚਲਦਾ) ਹੈ, ਨਾ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਹੀ ਕੋਈ ਵਸ (ਚਲਦਾ) ਹੈ।
(The being) has no control (of his own) in speaking, nor any control in remaining silent.
ਨਾ ਮੰਗਣ ਵਿਚ (ਆਪਣਾ) ਵਸ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਤਾਣ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Neither does (his own) control work in asking, nor does his own strength work in giving.
ਨਾ ਜੀਉਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਸੀਕਾਰ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮਾਲ-ਦੌਲਤ (ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਥਵਾ ਇਸ ਦੇ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕਰਨ) ਵਿਚ (ਜੀਵ ਦਾ) ਕੋਈ ਵਸ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ।
Neither has he (his own) mastery in living, nor any force of his own in dying. In (acquiring or indulging in the pleasures of) kingdom and wealth, which create tumult in the mind, (the being) has no control.
ਸੁਰਤੀ (ਧਿਆਨ) ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ (ਮਨੁੱਖ ਦਾ) ਕੋਈ ਵਸ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ।
In fixing the consciousness (attention) or in contemplating through knowledge, (a person) has no control.
(ਉਹ) ਜੁਗਤੀ (ਵਿਉਂਤ), ਜਿਸ ਨਾਲ (ਸੰਸੇ ਦਾ ਮੂਲ) ਸੰਸਾਰ (ਮਾਇਕੀ ਧੰਧਾ) ਮਗਰੋਂ ਲਹਿ ਜਾਵੇ, ਜਾਣਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ।
(That) method (device) by which the world (the root of doubt — worldly entanglement) may fall away behind — even in knowing it, a person has no control.
ਜਿਸ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ (ਸਾਰਾ) ਬਲ ਹੈ, ਉਹ (ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ-ਖੇਡ) ਰਚ ਕੇ ਇਸ ਦੀ (ਨਿਰੰਤਰ) ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
The One (Lord) in whose hand is (all) power, having (by His power) created (the world-play), is (continually) caring for it.
'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)-(ਸ੍ਵੈ-ਤਾਣ ਦੇ ਬਲ-ਬੋਤੇ) ਨਾ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਹੈ ਨਾ ਮੰਦਾ, (ਸਭਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਬ-ਕਲਾ-ਸਮਰੱਥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਲ ਹੀ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।) ॥੩੩॥
'Nanak' (the seal) — (on the strength of his own might) no one is good or bad; (in all, the power of the all-capable Waheguru alone is at work.) ||33||
ਪਉੜੀ ੩੪Pauri 34
(ਧਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਅਨੰਤ) ਰਾਤਾਂ, ਰੁੱਤਾਂ, ਥਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਰ ਹਨ; ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਅਗਨੀ (ਆਕਾਸ਼) ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਹਨ।
(In Dharam Khand there are countless) nights, seasons, lunar days (thitis) and days of the week; there are winds, waters, fires (sky) and nether worlds.
(ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਨੇ) ਉਸ (ਧਰਮ-ਖੰਡ) ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਧਰਮਸਾਲ (ਧਰਮ-ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਥਾਂ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਰੱਖੀ ਹੈ।
(The Creator) has established in that (Dharam Khand) the earth as a Dharamsala (the place for the workings of Dharma).
ਉਸ (ਧਰਮ-ਖੰਡ ਦੀ ਧਰਮਸਾਲ—ਧਰਤੀ) ਵਿਚ ਕਈ ਜੁਗਤਾਂ (ਜੀਵਨ-ਢੰਗਾਂ) ਅਤੇ ਕਈ ਰੂਪ-ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਨੇਕ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ।
In that (the dharamsala of Dharam Khand — the earth) there are beings of many ways (modes of life) and many forms and colours; their names are many, beyond end.
(ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੀ) ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ-ਵੀਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
(Of every being) righteous judgement is passed on one's own deeds.
(ਪ੍ਰਭੂ) ਆਪ ਸੱਚਾ ਹੈ, (ਉਸ ਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ) ਧਰਮ-ਦਰਬਾਰ ਵੀ ਸੱਚਾ (ਸੱਚ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਾਲਾ) ਹੈ।
(The Lord) Himself is True; the Court of Dharma (established by Him) is also True (in which the workings of Truth are carried out).
ਓਥੇ (ਧਰਮ-ਖੰਡ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ) ਕਬੂਲ ਹੋਏ ਹੋਏ ਪੰਚ (ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪੁਰਸ਼) ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
There (in the court of Dharam Khand) the accepted Panch (exalted persons) shine in glory.
(ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਬਖਸ਼ਸ਼ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੁਆਰਾ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿੱਬ-ਮੂਰਤੀ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ) ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਨਾਮ ਨੀਸ਼ਾਨ) ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
By the glance of grace (of the Lord), the mark of the Lord's approval (the Naam-insignia) is placed (on their luminous foreheads).
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕਚਿਆਈ-ਪਕਿਆਈ ਦੀ ਓਥੇ (ਧਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ) ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
The ripeness and unripeness of beings is understood there (in Dharam Khand).
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਓਥੇ ਧਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ) ਜਾਣ ‘ਤੇ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਏਗਾ (ਕਉਣ ਕੱਚਾ ਹੈ ਕਉਣ ਪੱਕਾ)॥੩੪॥
'Nanak' (the seal) — only on going (there to Dharam Khand) will it be known (who is unripe and who is ripe). ||34||
ਪਉੜੀ ੩੫Pauri 35
ਧਰਮ-ਖੰਡ ਦਾ ਇਹੀ (ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਤ) ਧਰਮ-ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ।
This (as described above) is the workings of Dharma of Dharam Khand.
ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਦਾ ਕਥਨ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰਾ (ਇਉਂ ਹੈ)।
(The description and workings of Gian Khand are as follows.)
(ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਵਿਚ) ਕਿੰਨੇ ਹੀ (ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ) ਪਉਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਗਨੀਆਂ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਕਨ੍ਹਈਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹਨ।
(In Gian Khand) there are so many (kinds of) winds, waters and fires; so many Krishna-Kanhaiyas and Shivas.
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮੇ ਹਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ) ਕਈ ਰੂਪਾਂ-ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਵੇਸਾਂ ਵਾਲੇ (ਜੀਵ-ਜੰਤ) ਘਾੜਤ ਵਿਚ ਘੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
So many Brahmas are there (by whom) beings of many forms, colours and garbs are shaped in creation.
ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਕਰਮ-ਭੂਮੀਆਂ (ਕਰਮ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ) ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸੁਮੇਰ ਪਰਬਤ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਧ੍ਰੂਅ (ਭਗਤ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ (ਕਰਨਹਾਰੇ) ਹਨ।
So many Karam-Bhumis (lands of action, earths where deeds are performed) are there, so many Sumer mountains; so many Dhruvs (devotees) and their teachers (instructors).
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਇੰਦਰ ਹਨ, ਚੰਦਰਮੇ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ।
So many Indras are there, moons, so many suns, so many regions and countries.
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਿਧ ਹਨ, ਬੁਧ (ਬੁਧੀਮਾਨ) ਹਨ; ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਪੁੱਗੇ ਹੋਏ ਜੋਗੀ-ਨਾਥ ਹਨ; ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦਿਬ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ।
So many Siddhs who have attained powers, Budhs (wise ones); so many accomplished yogi-naths; so many are there of divine (luminous) form.
ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਰਾਖਸ਼ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਹਨ; ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਰਤਨ-ਸਾਗਰ ਹਨ।
So many deities, demons, so many sages and seers; so many oceans of jewels.
ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖਾਣੀਆਂ (ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ) ਹਨ; ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ (ਬੋਲੀਆਂ) ਹਨ; ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਣ ਅਤੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਹਨ।
So many kinds of Khanis (sources of creation); so many kinds of Banis (languages); so many royal thrones and emperors.
ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਸੁਰਤਿ-ਅਭਿਆਸੀ (ਰੂਹਾਂ) ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸੇਵਕ (ਸੁਰਤੀ-ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਂਧੀ) ਹਨ। 'ਨਾਨਕ' (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—(ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ) ਅੰਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੱਦ-ਬੰਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ॥੩੫॥
So many meditation-practising (souls); so many servants (travellers on the path of Surat). 'Nanak' (the seal) — of (the workings of Gian Khand) there is no end, no limit. ||35||
ਪਉੜੀ ੩੬Pauri 36
ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਗਿਆਨ-ਉਜਿਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਬਲ ਤੇਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਓਥੇ ਗਿਆਨ-ਖੰਡ ਵਿਚ) ਬਿਸਮ-ਬਿਨੋਦੀ ਨਾਦ-ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ (ਸੁਰਤਿ-) ਤਮਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕੌਤਕਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
In Gian Khand the light of knowledge alone is most radiant. (There in Gian Khand) there is delight in the wondrous sound-currents of Naad and in the astonishing marvels of (spiritual) spectacles.
ਸਰਮ-ਖੰਡ ਦੀ (ਦੈਵੀ) ਬਣਤਰ ਨਿਰਾ ਹੀ ਨੂਰ ਹੈ ।
The (divine) structure of Saram Khand is pure radiance alone.
ਓਥੇ (ਸਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ) ਘਾੜਤ ਵਿਚ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੂਪਮ (ਬੇ-ਮਿਸਾਲ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
There (in Saram Khand) whatever is formed in the forming is utterly incomparable (peerless).
ਉਸ (ਸਰਮ-ਖੰਡ) ਦੀਆਂ (ਅਦਭੁਤ) ਗੱਲਾਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ।
The (wondrous) things of that (Saram Khand) cannot be described.
ਜੇ ਕੋਈ ਫੜ (ਸ਼ੇਖ਼ੀ) ਮਾਰਦਾ ਹੈ (ਕਿ ਉਹ ਸਰਮ-ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਤਾਂ) ਅੰਤ ਨੂੰ (ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਕੇ) ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਕਿਉਂਜ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ)।
If anyone boasts (that he is able to describe the things of Saram Khand completely), he repents in the end (in shame) (for this is impossible).
ਓਥੇ (ਸਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਅਭਿਆਸੀ ਜਨਾਂ ਦੀ) ਸੁਰਤਿ, ਮਤਿ, ਮਨੀਖਿਆ ਅਤੇ ਬੁਧਿ ਦੀ ਨੂਰੀ ਘਾੜਤ ਘੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
There (in Saram Khand) the luminous forming of the awareness, understanding, inner inclination and intellect (of the practitioners) is carried out.
ਓਥੇ (ਸਰਮ-ਖੰਡ ਦੀ ਨੂਰੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿਚ) ਦੈਵੀ-ਗੁਣ-ਸੰਪੰਨ ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਬ-ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆਂ ਸਿਧਾਂ ਵਾਲੀ ਸੋਝੀ ਘੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ॥੩੬॥
There (in the luminous mint of Saram Khand) the understanding of the divine beings (Surs) endowed with divine virtues, and of the Siddhs who have attained the siddhi of manifesting divine light, is formed. ||36||
ਪਉੜੀ ੩੭Pauri 37
ਕਰਮ-ਖੰਡ ਦੀ ਦੈਵੀ-ਬਣਤਰ (ਨਿਰੋਲ) ਆਤਮ-ਬਲ ਹੀ ਹੈ।
The divine structure of Karam Khand is (purely) spiritual strength alone.
ਓਥੇ (ਆਤਮ-ਬਲ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ) ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।
There (apart from those with spiritual strength) there is simply no second.
ਓਥੇ (ਕਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਆਤਮ-ਜੇਤੂ) ਜੋਧੇ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਅਤੇ ਸੂਰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
There (in Karam Khand) are the (spiritually victorious) warriors, the mighty, and the heroes.
ਉਹਨਾਂ (ਦੇ ਨੂਰੀ ਜਾਮਿਆਂ) ਵਿਚ ਰਮਤ-ਰਾਮ ਹਲੂਲ (ਰਚਿਆ ਮਿਚਿਆ) ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
In them (in their luminous forms) the all-pervading Ram is fully merged (interfused).
ਓਥੇ (ਕਰਮ-ਖੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਉਨਮਨੀ ਮਨ) ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਵਿਚ ਸੀਤਾ-ਪ੍ਰੋਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
There (the exalted mind of the dwellers of Karam Khand) is stitched and woven into the praise of the Lord.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਸਿਫ਼ਤੀ-ਰਤੇ) ਨੂਰੀ ਸਰੂਪ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਮਤ-ਰਾਮ ਵਸਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਕਦੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਠਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Their (praise-dyed) luminous forms cannot be described. Those in whose minds the all-pervading Ram dwells neither ever die, nor are they deceived.
ਓਥੇ (ਕਰਮ-ਖੰਡ ਵਿਚ) ਕਈ ਲੋਕਾਂ (ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ) ਦੇ ਭਗਤ ਵਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਓਥੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਕਈ ਦਿਬ-ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ।
There (in Karam Khand) devotees of many realms (universes) dwell, and there many divine worlds of devotees dwell.
ਮਨ ਵਿਚ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਵਸਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ (ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਅੰਤਰ ਆਤਮੇ) ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Because the Eternal Lord alone dwells in their minds, they (inwardly) go on enjoying the bliss (of union with the Lord).
ਸੱਚ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਨਿਰੰਕਾਰ (ਅਕਾਰ ਰਹਿਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਵਸਦਾ ਹੈ।
In Sach Khand the Formless One (Nirankar, Waheguru without form) dwells.
ਉਹ (ਨਿਰੰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਚਿਆਰ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ) ਨਿਹਾਲਣੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
He (the Formless One) gazes (upon His sachiar devotees) with gracious, blessing-bestowing glances.
ਓਥੇ (ਸੱਚ-ਖੰਡ ਵਿਚ) ਕਈ ਦਿਬ-ਸਰੂਪੀ ਖੰਡ, ਮੰਡਲ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੈਰਾਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮਾਏ ਦਿਸਦੇ) ਹਨ।
There (in Sach Khand) are many khands, regions and universes of divine form (seen contained in the Lord's universal form).
ਜੇ ਕੋਈ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੰਡਾਂ, ਮੰਡਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਬਾਰੇ) ਕੁਝ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ (ਦੀ ਬੇਅੰਤਤਾ) ਦੇ ਹੱਦ-ਬੰਨੇ ਨਹੀਂ (ਲੱਭਦੇ)।
If anyone wishes to describe something (about those khands, regions and universes), the limits of their end (their endlessness) cannot be found.
ਓਥੇ (ਸੱਚ-ਖੰਡ ਵਿਚ) ਕਈ ਦਿਬ-ਲੋਕ ਅਥਵਾ ਦਿਬ-ਆਕਾਰ (ਪਰਤੱਖ ਦਿਸਦੇ) ਹਨ।
There (in Sach Khand) many divine worlds or divine forms (are seen manifest).
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ (ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ) ਹੁਕਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ (ਹਰ ਪਾਸੇ) ਕਾਰ ਹੁੰਦੀ (ਦਿਸਦੀ) ਹੈ।
As the Hukam (of the Formless One) is, so the work (is seen to be) done (everywhere).
(ਨਿਰੰਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਰਚੀ ਕੁਦਰਤ-ਰਚਨਾ ਦੇ ਪਸਾਰੇ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ) ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਚਾਰ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਗਸਦਾ ਹੈ । (ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਚ-ਖੰਡ ਵਿਚ ਪੁੱਗ ਖਲੋਤਾ ਸਚਿਆਰ ਜੀਵ ਵੀ ਉਸ ਬਿਸਮ-ਬਿਨੋਦੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਗਸਦਾ ਹੈ)।
(The Formless Lord) beholds (the expanse and workings of the creation of nature that He has made) and, contemplating it, is delighted. (Along with this, the sachiar being who has arrived and stands perfected in Sach Khand also beholds that wondrous and delightful sight and, contemplating it, is delighted.)
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)-(ਇਹ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) ਇਸ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਣਾ ਲੋਹੇ ਸਮਾਨ ਕਰੜਾ (ਅਤਿ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਅਸੰਭਵ) ਹੈ ॥੩੭॥
'Nanak' (the seal) — (this bliss can only be experienced;) to describe it is as hard as iron (extremely difficult and impossible). ||37||
ਪਉੜੀ ੩੮Pauri 38
(ਜੇ) ਜਤ (ਸੁੱਚੇ ਆਚਰਣ) ਨੂੰ ਭੱਠੀ, ਧੀਰਜ (ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ) ਨੂੰ ਸੁਨਿਆਰਾ (ਸੋਨਾ ਘੜਨ ਵਾਲਾ);
(If) Jat (pure conduct) is made the furnace, Dheeraj (a nature of forbearance) the goldsmith;
ਮਤਿ ਨੂੰ ਅਹਰਣ (ਲੋਹੇ ਦਾ ਚੌੜੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਢੇਲਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗਹਿਣਾ ਆਦਿ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਵੇਦ (ਗੁਰੂ-ਗਿਆਨ) ਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਸੰਦ (ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ)।
(if) Mat (intellect) is made the anvil (Aharan — a broad block of iron on which ornaments and the like are fashioned), and Ved (Guru-knowledge) the tool for fashioning the ornament;
ਰੱਬੀ ਡਰ ਨੂੰ ਧੌਂਕਣੀ, ਕਰੜੀ ਤਪੱਸਿਆ (ਘਾਲਣਾ) ਨੂੰ ਅਗਨੀ;
divine fear the bellows, arduous austerity (effort) the fire;
ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਭਾਂਡਾ (ਕੁਠਾਲੀ ਬਣਾ ਕੇ) ਉਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਨਾਮ) ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ।
love the vessel (made into the crucible), and Amrit (Naam) poured into it.
(ਜੀਵ ਨੂੰ ਸਚਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰੋਕਤ) ਸੱਚੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿਚ (ਉਸਦਾ) ਸ਼ਬਦ (ਸੰਕਲਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨ) ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
(In order to make the being a sachiar), in the (above) true mint his Shabad (the mind that forms intentions) is formed.
ਇਹ (ਧਰਮੀ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਘਾੜਤ ਘੜਨ ਵਾਲੀ) ਜੀਵਨ-ਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ (ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਕਿਰਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
This (life-work of shaping a righteous life's effort) belongs to those who obtain the gracious glance (of the True Lord) and His Prasad (grace).
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)-ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਦਰਿ ਵਾਲੇ ਨਦਰਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੁਆਰਾ (ਸਚਿਆਰ ਜੀਵ) ਨਿਹਾਲ (ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ॥੩੮॥
'Nanak' (the seal) — by the nectar-glance of the Lord of the glance of grace, (sachiar beings) are blessed (made radiant). ||38||
ਅੰਤਮ ਸਲੋਕFinal Salok
ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਛੰਦ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ।
A kind of Matrik Chhand (metre).
(ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਲਈ) ਪਵਣ (ਪ੍ਰਾਣ) ਗੁਰੂ (ਗੌਰਵ-ਮਈ) ਹੈ, ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ (ਸਮਾਨ) ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ (ਸਮਾਨ) ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ*, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਲਈ ਗੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਪਾਣੀ (ਨਾਮ-ਜਲ) ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ (ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਵਜੋਂ) ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।
(Just as, for the body) air (breath) is the Guru (glorious), water is (like a) father and earth (like a) mother — important*; so for the soul the Guru-Shabad is the Guru, water (the water of Naam) is the purifier, and earth (in the form of patience and humility) is important.
ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਦਾਇਆ ਅਤੇ ਦਾਈ ਸਮਾਨ ਹਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ) ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ (ਜੀਵਨ-ਖੇਡ) ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Day and night are both like a nurse and a caretaker (in whose lap) the whole world is playing (the game of life).
ਧਰਮ-ਰਾਜਾ (ਸਭਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ) ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਮੰਦੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ-ਵੀਚਾਰ ਰੱਬੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।
The Righteous Judge (Dharma-Raja) conducts the righteous judgement of the good and bad actions (of all beings) in the Divine Presence.
ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ (ਜੀਵ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ) ਨੇੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ (ਵਿਛੜ ਕੇ) ਦੂਰ (ਜੂਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ) ਜਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
According to their own actions some (beings) come near (to the Lord), and some (separated) fall far away (into the cycle of births).
ਜਿਨ੍ਹਾਂ (ਜੀਵਾਂ) ਨੇ (ਜੀਵਨ ਵਿਚ) ਨਾਮ ਧਿਆਇਆ, ਉਹ (ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ) ਘਾਲਣਾ ਘਾਲ ਗਏ!
Those (beings) who meditated on Naam (in life) have (in the true sense) accomplished the effort!
‘ਨਾਨਕ’ (ਮੁਹਰ-ਛਾਪ)—ਉਹ ਖ਼ੁਦ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ) ਵਿਚ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਹੀ (ਲੋਕਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਫ਼ੈਲ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ) ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਈ ॥੧॥
'Nanak' (the seal) — they themselves became radiant-faced in the (Lord's Court), and so many (people, through their merit, were released from the cycle of birth and death). ||1||
*ਪਉਨ ਗੁਰੂ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਇਆ ॥
ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੰਥੁ ਨਿਵਾਣਿ ਚਲਾਇਆ ॥
ਧਰਤੀ ਮਾਤ ਮਹਤ ਕਰਿ, ਓਤ ਪੋਤ ਸੰਜੋਗ ਬਣਾਇਆ ॥
(ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ, ਵਾਰ ੬, ਪਉੜੀ ੫)
*ਪਉਨ ਗੁਰੂ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਇਆ ॥
ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੰਥੁ ਨਿਵਾਣਿ ਚਲਾਇਆ ॥
ਧਰਤੀ ਮਾਤ ਮਹਤ ਕਰਿ, ਓਤ ਪੋਤ ਸੰਜੋਗ ਬਣਾਇਆ ॥
(Bhai Gurdas Ji, Vaar 6, Pauri 5)